کابل پرس

مسئولیت و رسالت اتحاد انتخاباتی

آثار حکیمی — 2013-09-18T06:50:44Z

با فرا رسیدن زمان ثبت نام نامزدان ریاست جمهوری، اکثر چشم‌ها به اتحاد انتخاباتی دوخته شده است. از این که تا هنوز اعضای این جریان در معرفی یک نامزد به نتیجه‌ای نرسیده اند، نگرانی‌هایی ایجاد شده است. این نگرانی‌ها با بلندگرفتن شایعات مبنی بر معاون معرفی کردن این جریان به آقای زلمی رسول از نامزدان حکومت، هر روز بیشتر می‌شود.
برای کسانی که از فروپاشی این اتحاد نگران اند، این مسئله مطرح است که اگر این جریان بر سرخواست‌های عدالت‌محور و ارزش‌های مطرح شده‌ی دموکراتیک نایستد، تفکر عدالت‌خواهی در افغانستان آسیب جدی می‌بیند. تفکری که سال‌ها قربانی می‌دهد تا حاکمیت‌قومی جایش را به حاکمیت‌ شهروندی، اعتبارهای قبیله‌ای جایش را به اعتبارهای انسانی خالی کند. تفکری که مبارزه می‌کند تا برتری‌خواهی‌ها از سکوی تعصب به زیر افتاده و برابری بر این سرزمین حاکم شود، تا دیگر رییس جمهور شدن یک غیر پشتون، کابوس هر شب تمامیت‌خواهان نباشد.

تصور می‌شود که در این اتحاد، تاجیک، هزاره، ازبیک، پشتون، ترکمن، بلوچ، نورستانی، و... گرد هم آمده اند، تا در برابر تمامیت‌خواهی گروهی بایستند و این نخستین بار است که نماینده‌های تبارهای مختلف این سرزمین، برای تغییر حاکمیت تک‌قومی گرد هم آیند.

در برابر، هژمونی قومی مسلط در افغانستان تلاش پی‌گیر دارد که از شکل گرفتن جریانی که می‌خواهد تفکر حاکمیت تک‌قومی را کنار زند، جلوگیری کند. پیش از ایجاد اتحاد انتخاباتی، تلاش‌هایی برهم زننده‌ در برابر این اتحاد دامن گسترد و از رییس جمهور کرزی گرفته تا سیاست‌مداران تمامیت‌خواه برگشته از غرب، تلاش نمودند تا از شکل گیری این اتحاد جلوگیری کنند.

در بازی اول، کرزی تلاش‌ نمود که با واگذاری معاونیت به مهره‌های تأثیرگذار این اتحاد، آن‌ها را بر محور منافع قومی و تداوم همان فورمول گذشته (رییس جمهور پشتون، معاون اول تاجیک و معاون دوم هزاره) بکشاند؛ اما ظاهرا کرزی در این تلاشش موفق نشد.

پس از آن، آقای زلمی خلیل‌زاد و علی احمد جلالی وارد میدان شده و برای شکستاندن این ائتلاف کوشیدند؛ اما وقتی این اتحاد اعلام موجودیت کرد، دیده شد که اعضای اتحاد انتخاباتی زیر بار فشارها و پند نصحیت‌های آن‌ها نرفته اند. پس از آن آقای جلالی، بازی را تمام شده دانست و خواست با «قومی» و «سمتی» خواندن نقش اتحاد انتخاباتی را کم‌رنگ سازد.

همچنان آقای جلالی گفت که به زودی ائتلافی با عضویت، وی، زلمی خلیل‌زاد، انورالحق احدی و حنیف اتمر اعلام حضور می‌کند. ائتلافی که آقای جلالی از آن خبر می‌داد چهره‌های برجسته‌ی آن را رادیکال‌ترین چهره‌های سیاسی پشتون تشکیل می‌داد. این ائتلاف برای آقای جلالی ملی بود در عوض، اتحاد انتخاباتی متشکل از نماینده‌گان تاجیک، هزاره، ازبیک، پشتون، ترک‌من و...، یک ائتلاف غیر ملی و سمتی بود.

در ماشین «ملی‌سنج» تفکر مسلط قومی در افغانستان، چیزی ملی است که برخاسته از این تفکر باشد، هرچیزی غیر آن غیر ملی و محکوم به رد است.

از سوی دیگر، جلالی و هم‌باورانش به خوبی به جبن خفته در خون غیر پشتون‌ها آگاه اند. او می‌داند که با متهم کردن غیر پشتون‌ها به انجام کار سمتی و قومی، آن‌ها را دست پاچه نموده و وادار به کنار کشیدن می‌نماید. پس از این که آقای جلالی اتهام قومی-سمتی بودن را به اتحاد انتخاباتی وارد کرد، شماری را در درون این اتحاد به هراس انداخت. یکی از دوستان که مشاور نزدیک یک عضو بر جسته‌ی این اتحاد است، پس از مطرح شدن این اتهام در نشستی می‌گفت: «اگر ما بر سر نامزد غیر پشتون تأکید کنیم، به ثبات نمی‌رسیم. باید رییس جمهور یک پشتون باشد.»

باورمندان به حاکمیت تک‌قومی در افغانستان که در هیئت‌های مختلف ظاهر می‌شوند برای خاموش ساختن هر صدای عدالت‌خواهانه شیوه‌های مختلف دارند. در گذشته‌ها کشتار و زندان مخالفان شیوه‌ی معمول حاکمیت بود. مخالف حاکمیت تک‌قومی، فرقی نمی‌کرد کی و از کدام تبار می‌بود. چه ملا سرور قندهاری می‌بود، چه حبیب الله کلکانی، چه کمونیست و چه مجاهد، باید برای نابودی اش از هیچ کاری دریغ نمی‌شد.

از گذشته‌های دور تا حال، صداهایی که از گلوی این طرز تفکر بیرون می‌شود با آن که گوینده‌گان این صدا فرق دارد، اما صدا یکی است. یکی استاد دانشگاه در غرب است، یکی دپلومات یک کشور بیرونی است، یکی هم رهبر سپاه ترور است و یکی هم تکیه زده بر کرسی ریاست جمهوری، همه یک‌چیز می‌خواهند تداوم استبداد و تثبیت برتری یکی بر دیگران.

فارغ از هر اندیشه و تفکری، همه دست به دست هم می‌دهند و برای تداوم این حاکمیت تلاش می‌کنند. اما همان‌گونه که سال‌ها تغییر کرده است و حاکمیت‌ها، شیوه‌های جلوگیری از فعالیت‌های ضد این تفکر مسلط‌ هم تغییر کرده است. چنانچه در سال‌های پسین دیده شد، کارا ترین شیوه‌ی که آن‌ها به کار می‌بندند تطمیع سازی افراد است. از آن‌جا که امکانات دولتی و پول‌های سیاه بیرونی در اختیار حاکمیت فراوان است، بارها افرادی را از جریان‌های مخالف با تطمیع مقام و پول بیرون کشیده اند.

این‌بار هم تصور می‌شود که حاکمیت به خاطر شکستن جریان اتحاد انتخاباتی، هر کدام از اعضای این اتحاد را با تطمیع و وعده‌های مختلف بیرون بکشند و مانع این حرکت شود.

اما اعضای اتحاد انتخاباتی باید این را خوب بدانند که وجهه‌ و اعتبار شان بستگی به ماندن در خط مردم و پاس‌داری از ارزش‌ها و آرمان هایی دموکراتیک و مدنی است که صدها هزار تن به خاطر تحققش خون ریخته اند.

چیزی که سبب دلبستگی اکثر عدالت‌باوران به این اتحاد شده است، چهره‌های این اتحاد نیست بلکه ارزش‌ها و باورهایی است که در این جریان مطرح می شود.

چون بستر سیاسیی که اتحاد انتخاباتی از آن بر خواسته است، بستر ضد طالبانی به شمار می‌رود. اکثر اعضای برجسته‌ی این اتحاد آن‌هایی اند که یا با طالبان جنگیده اند و یا با فکر طالبانی مخالف اند. در طرف مخالف، باورمندان به حاکمیت‌قومی طالب را برادر و سربازان برگرداننده‌ی حاکمیت قومی خود می‌داند.

برجسته‌گی دیگر اتحاد انتخاباتی، مخالفت با ساختار بسته‌ی قومی حاکم است. چنانچه‌ اعضای برجسته‌ی این گروه در اظهار نظرهای شان گفته اند، تصور می‌شود که این گروه در پی سیاست‌ مبتنی بر عدالت در داخل و رابطه‌ی خوب با منطقه جهان اند.

از جمله نا متمرکز سازی قدرت، انتخابی شدن والی‌ها، فرمان‌دارها و شهردارها، محوری ترین برنامه‌ی این اتحاد است که اکثر مردم افغانستان در پی آن اند.

اعضای اتحاد انتخاباتی به روشنی باید بدانند که اگر مردم معامله‌های سخیف گذشته شان را نادیده گرفته اند و به این حرکت جدید امید بسته اند، تصور می‌کنند که این‌ها با هر بار زمین خوردن دیگر فهمیده اند و به خاطر مقام و پول، ارزش‌ها و آرمان‌های انسانی مردم این سرزمین را نمی‌فروشند.

برجسته ترین خواست عدالت‌باوران، شکستن تفکر حاکمیت تک قومی و تقسیم عادلانه‌ی قدرت است. هر کدام از این اعضا اگر به خاطر معاون شدن و یا گرفتن یک مشت پول از این ارزش‌ها بگذرد، بی‌دون شک خیانتی بزرگ به مردم و آرمان‌هایی می‌کند که هرگز قابل بخشش نیست.

اعضای این اتحاد، باید خود‌خواهی و کج‌سلیقه‌گی‌ها را کنار گذاشته و جسارت لازم را به خاطر گرفتن مسئولیت برای اداره‌ی کشور داشته باشند. از این رو، باید از میان شان یکی را که شایسته‌گی دارد به عنوان نامزد ریاست جمهوری در انتخابات مطرح کنند. اتحاد انتخاباتی افغانستان در برابر آزمون جدی قرار دارد که لازم است به خاطر گذار سالم از این آزمون، همه‌ی اعضای آن اندیشه‌ی درست نمایند.

همین‌گونه، مسئولیت روشنگران و گروه‌های مدنی است که حساسیت تاریخی و زمان را درک کرده و تلاش جدی را برای حفظ این اتحاد به خرج دهند.

حکومتی که انتحاری را پاداش می‌‌دهد و نویسنده را به زندان می‌افگند

آثار حکیمی — 2013-02-03T10:30:12Z

دیروز نزدیک شام بود که دوستی زنگ زد و از ماجرای بازداشتِ استاد پرتو نادری، شاعر و و نویسنده‌ی برجسته‌ی کشور برایم گفت. تا آن لحظه من خبری از این ماجرا نداشتم. بنا بر این به خاطر دریافت حقیقت، دوستانی را زنگ زدم. در نهایت دریافتم که آقای داوودعلی نجفی، وزیر حمل و نقل حکومت کرزی به خاطر نوشته‌ای که سال پار استاد پرتو، در روزنامه‌ی «ماندگار» زیر عنوان «من حامد کرزی را رییس‌جمهور ساخته ام ورنه داکتر عبدالله رییس جمهور می شد» نشر کرده بود، شکایت کرده و این دادستانی افغانستان که به دادگُستری شهره‌ی آفاق است (!) به اصطلاح به خاطر «برپایی عدالت» و گوش‌تاوی این نویسنده‌ی خیره سر، بی‌درنگ حکم به بند کشیدن وی را داده است.

خوب لازم نمی‌دانم که بگویم که پرتو نادری که است و چرا باید به بند کشیده شود؟ چون مخاطبان این پیام، او را به خوبی می‌شناسند. او حدود چهل سال برای ادبیات و فرهنگ پارسی کوه کنده است. کاری که در این کشور، مزیت نه بلکه جرم پنداشته می‌شود. همین گونه، نقش زنجیر و خاطره‌ی پشت پنجره از هشت سال زندان را در حافظه دارد. پس یقین دارم که او بیدی نیست که حالا از حکم دادستانی حکومت فاسد کرزی بلرزد.

اما چیزی که بر عجایب هفت‌گانه‌ی جهان می‌افزاید -که هشت‌گانه شود- عملکرد این حکومت در برابر رخدادها است.
به گونه‌ی نمونه، وقتی برخورد این حکومت در برابر انتحاری، آدم‌ربا، زمین‌غصب‌کن، متجاوز و... با برخوردش در برابر نویسنده، خبرنگار و فرهنگی مقایسه شود، اوج فاجعه روشن می‌شود.

حکومتی که انتحاری برادرش است، مافیا تارپودش را تشکیل می‌دهد. تا گلو در فساد غرق است. ناامنی و هزاران ناکارگی دیگر که نامش را در جایگاه بدنام‌ترین حاکمیت دنیا قرار داده است.

حاکمیتی که هرکس به اندازه‌‌ی فساد و قانون شکنی اش، در آن جایگاه و مقام دارد. در چنین حاکمیتی، نویسنده‌ای که خلاف میل حاکمیت بنویسد و از حقیقت سخن بگوید، باید به زندان کشیده شود. چون قاعده‌‌ی یک چنین ساختاری غیر این نمی‌تواند باشد.

در این هم شک نیست که بدنه‌ی اصلی این حکوم به شدت آلوده به فساد و گندکاری است. اما در تمام دنیا اگر شهروندان از هر نهادی رو بگردانند و بی اعتماد شوند، دست‌کم به نهادهای عدلی (دادگاه عالی و دادستانی کل) باور می‌داشته باشند و در نهایت تصور می‌کنند که این نهادها (دادستان و دادگاه) به داد شان می‌رسد.
مگر حکومت افغانستان، به خاطر فساد باوری و قدرت‌طلبی که در ذهنیت رهبری اش بود، چه در گزینش افراد در رهبری این‌ نهادها و چه در سمت و سو دادن عملکرد این‌نهادها، نهادهای عدلی افغانستان را به شدت به ابزار دست تیم حاکم تبدیل کرد.

دادگاه عالی و دادستانی کل، به خاطر گوش‌به‌حرف‌بودن تیم حاکم و به دلیل رأی نگرفتن از مجلس نمایندگان، از یک سو و فساد‌پیشگی و گندکاری از سوی دیگر، پیش مردم نه مشروعیت حقوقی دارد و نه هم نهاد قابل اعتماد است. این‌ دو نهاد که باید مایه‌ی امید مردم برای برپایی عدالت باشد، متأسفانه به پاتک حکومت برای به دام انداختن کس و کسانی شده است که حکومت می‌خواهد برای شان مشکل خلق کند.

در نهایت دستگاه عدلی افغانستان، به اندازه‌ای بدنام و آلوده شده اند که حتا شماری از مردم به خاطر حل پرونده‌های خود ترجیح می‌دهند که به دادگاه صحرایی طالبان بروند، اما به این نهادها نروند.

به گونه‌ی نمونه، هنوز داستان «دیوه» آن بانوی خبرنگار و قاضی ارشد در جلال‌آباد، سرد نشده. و در روی‌داد دیگر، دیروز هزاران معترض هراتی در اعتراض به کشته شدن کودکی توسط آدم‌ربایان، در شعار‌نامه‌های خود، تنفر خودشان را از فساد در این دو نهاد بیان داشتند. مردم به این باور اند که این دو نهاد، پول می‌گیرند آدم‌ربا و قاتل و جانی رها می‌کنند، تا جانی‌ها بیشتر جنایت کنند، اما نویسنده را بدون در نظر گرفتن قانون به بند می‌کشند.
بارها دیده شد که این حکومت در برخورد با خواست‌ها و اعتراض‌های مدنی و روشنفکری، کمترین اعتنا را نداشته است. بنا بر این، از جامعه‌ی فرهنگی و رسانه‌گران، انتظار می‌رود که در پیوند به این مسئله و مسایل دیگر که آزادی های مردم را می‌خواهند سد کنند، تنها به واکنش های رسانه‌ای بسنده نکنند و همین گونه نهادها و جریان‌های سیاسی باورمند به آزدی نیز، باید موضع روشن گیرند.

ورنه همانگونه که در این یازده سال دیدیم، حاکمیت افغانستان کمترین باور را به آزادی بیان و دموکراسی ندارد. حاکمیتی که مؤلفه‌های ساختاری و باوری اش، تمامیت‌خواهی، قبیله انگاری و طالب اندیشی است، به صورت قطع به آزادی بیان و دموکراسی باو نمی‌داشته باشد.

ممکن استبداد تنیده در خون مردم ما و گسترش بساط استبداد و فساد، برخی‌ها را به این گونه بار آورده باشد که این‌جا افغانستان است. کشوری که فرهنگی بودن جرم و طالب و قاتل بودن مزیت است. پس پرتو باید محکوم شود.
اما حاکمیتی که از جیبب دموکراسی خرچ می‌کند و مهر آزادی بیان بر سینه دارد، باید بداند که حمل این سیه‌کاری‌ها چه حالا و چه در پیش‌گاه قضاوت تاریخ به اندازه‌ی اختلاس پول‌های کابل‌بانک ساده نخواهد بود. شک ندارم که سر انجام نسلی و مردمی پیدا می‌شود و حساب این همه بی‌عدالتی را می‌گیرد.

رنگ خون انیسه هم سرخ بود، درست مثل خون ملاله

آثار حکیمی — 2012-12-05T19:11:56Z

او اگر زنده می‌ماند، دو سال دیگر از مکتب فارغ می شد و ممکن آموزگار یا برای درمان زنان کشورش رشته‌ی پزشکی را پیشه می‌کرد.

او از همین حالا به درمان کودکان آغاز کرده بود، دانش آموزی که می‌خواست کودکان دیارش را از فلج شدن نجات دهد. او به کمپین واکسن فلج کودکان پیوسته بود ولی نمی‌دانست که برادران ناراضی سر راهش کمین کرده اند و
پاداش کار داوطلبانه اش را هفت گلوله می‌دهند.

همان گونه که همه چیز این‌جا فرق دارد، شکارچیان مرگ اینجا با شکارچیان کشور همسایه هم فرق می‌کند. آن‌ها اگر از تمام بدن سر را هم نشانه بروند، شکارشان زنده می‌ماند اما این‌ها به قصد کشت می‌زنند. از بخت بد مردمان م
ضربه‌های برادران ناراضی رییس جمهور بسیار کاری اند؛ کمتر شکاری از وحشت آن‌ها جان به در برده است.

انیسه پیش از این که ترور شود، به دستور فاروق وردک وزیر معارف، برای بهبود ملاله دعا خوانده بود. همین گونه از رییس جمهور شنیده بود که ملاله قهرمان است. خبر توجه جهانی و حکومت پاکستان را هم برای درمان ملاله و
انتقال او به لندن شنیده بود.

اکنون ملاله به خاطر این توجه‌های جهانی سلامتی اش را باز یافته است و جای شکر دارد. او نباید بمیرد، هیچ کسی نباید بمیرد. اصلا برای مردن همه کس دیر است، اما انیسه مرده است. انیسه نمی‌دانست که خونش برای رییس
جمهور و وزیر معارفش ارزشی ندارد.

او اول زخمی بود بعد مُرد؛ اما کسی برای سلامتش دعا نکرد. رییس جمهورش او را قهرمان چه که شکست خورده هم نخواند. تن زخمی او به لندن برده نشد، او حتا به شفاخانه‌ی کابل هم نرسید. او در همان ولایت خودش (کاپیسا) جان داد. او شاید این را فراموش کرده بود که محکوم به مرگ است.

انیسه آخرین قربانی گم‌نام ما نیست. هنوز خاک قبر کودکان زلمی -آن سرباز پولیس- در غزنی تازه است. بر روی گور نجیبه، در غوربند هنوز سبزه ندمیده است، بینی و گوش‌های عایشه هم پلاستیکی اند. هنوز دیک ختم شهیدان فاریاب چرب است و کشته‌های ننگرهار با کفن شان رفیق نشده اند.

شاید همین فردا یا پس فردا، از این دست خبر، یکی نه چند تا بشنویم و در نهایت این را هم بشنویم که حمله‌ی مخالفان توسط رییس جمهور محکوم شد و برای بررسی حادثه‌ کمیسیونی تشکیل شد. آری اینجا افغانستان است؛ کشوری
که همه چیزش دروغی است، نامش هویتش و مردمانش.

دیاری پر از نفرت و نفرین، با تاریخ پنج هزار ساله که صد سال است بر سر پنج‌هزار سال‌گی اطراق کرده است که نه پس می‌رود و نه پیش.

سرزمینی که تعصب و قبیله گرایی تمام چیزش را پوسانده و از تمام شکوه و شأنش یک کلاه قره قل با یک لنگوتی دوشف باقی مانده است. سرزمینی که مردمانش صدای انتحار و انفجار را با صدای دهل، یکی کرده اند.

وقتی به دور دست نگاه می‌کنم، هیچ چیز از پایان قربانی گرفتن‌ها خبر نمی‌دهد. ماشین‌ کشتار برادران ناراضی تیز تر و تیزتر می‌شود. رییس جمهور با قوت تمام، دهل می‌زند و خواب پشتونستان می‌بیند و شورای عالی صلح که
مشتاقانه تلاش دارد تا به شمار برادران او بیفزاید. ملاعمر هم در تقویم روی دیواری خود، دور 2014 خط روشن کشیده و چارچشمی به آن خیره است.

و ملتی که مثل قایق بی باد بان، خود را به دست موج داده است. شب و روز یخن خدا را گرفته است تا سرابازان بی خدا از این دیار نروند، ورنه می‌دانند که برادران به اصطلاح با خدا دمار از روزگارشان بیرون می‌کشد.

نمی‌خواهم از کسی گله کنم و یا کسی را هم مقصر بدانم. چون قاعدتا آدم از دوست گله می‌کند و مقصر کسی را می‌داند که تقصیر را به دوش می‌گیرد. آن‌هایی که انیسه را کشته اند، به یقین دوست نیستند و مقاماتی که از این
جنایت‌ها چشم می‌پوشند کمتر از آن‌ها نیستند.

اکنون تنها انتظاری که می‌رود از خود مردم است که باید پاس قربانی‌های گمنام خود را بدانند، ورنه فردا که می رسد همه قربانی شده ایم.

زهر بادا شیر مادر بر کسی/ کو زبان مادری گم کرده است

آثار حکیمی — 2012-09-06T10:54:14Z

هرچند این بیت را لایق شیرعلی، شاعر فقید تاجیک زمانی گفته بود که زبان فارسی در آسیای میانه، از یک سو با هجوم زبان روسی حتا الفبایش را از دست داده بود و از سویی دیگر، پس از (تبر تقسیم) محلات تاجیک نشین، شهرهای چون سمرقند و بخارا -که از پایگاه‌های مهم و بزرگ این زبان به شمار می‌روند- زیر اداره‌ی رژیم‌های مستبد ازبکستان قرار گرفتند.

او برای پاسداری از زبان مادری، چه در تاجیکستان و چه در میان فارسی زبانان ازبکستان تلاش‌های پیگری نموده و این بیت را سرود که (شیر مادر برای کسی که زبان مادری اش را گم کند، حرام است.)

سیاست شوروی آن زمان این بود که تا می‌تواند پیوند میان ملت‌های زیر نفوذش را از بین ببرد. آن‌ها این را خوب می‌دانستند که زبان بین گویندگان خود، پیوند محکمی است. از این رو، زبان فارسی را با نام‌گذاری‌های جدید و چند گانه، به سه زبان تقسیم کردند.

این شد که زبان فارسی در آسیایی میانه «تاجیکی» نام گرفت، در افغانستان که پیش از دوره‌ی داوود فارسی بود، نام «دری» به خود گرفت. همین طور، فارسی مختص شد به مرز‌های سیاسی ایران امروزی.

اما حالا در قرن بیست یک در کشوری که برای بی‌عدالتی و زدودن استبداد، ملیون‌ها آدم را به قربانگاه فرستاده است، شماری می‌آیند برای چگونه حرف‌زدن ما به زبان مادری مان، حد و حدود تعیین می‌کنند؛ این از عجایب روزگار است.

در اداره‌ی که در روشنایی قانون اساسی ظاهرا مدرن و دموکراتیک با انتخابات (هرچند نیم بند) ساخته شده است، یک مشت فاشیست دیده‌ترا و شارلتان، با برتری جویی قومی شان برای چگونگی کاربرد واژه‌های زبان فارسی برای گویندگانش هر روز خط و نشان می‌کشند.

سماجت جاهلانه‌ی این شمار در افغانستان، با معامله‌گری و بی‌دانشی شماری در قدرت شریک فارسی زبان، یکی شده و به آدم‌های مثل کریم خرم و کارمندان دم و دستگاه‌ کرزی و پارلمان جرئت داده است که بسیار جاهلانه و متعصبانه در مورد چگونگی کاربرد واژگان زبان فارسی، موضع بگیرند.

چند سال پیش که کریم خرم وزیر اطلاعات و فرهنگ بود، کاربرد واژه‌های فارسی چون دانشگاه، دانشکده و... را جرم اعلام کرد،آن زمان من تصور می‌کردم که او از روی نادانی دانشگاه را یک واژه‌ی خارجی و حتا غیر اسلامی خوانده است.

آن‌گاه من به ظن خودم، مطلبی در پاسخ به عملکرد خرم نوشتم و در آن نوشته از شعر شاعران گذشته و امروز دلیل و برهان آوردم و نشان دادم که اول فارسی، دری و تاجیکی، سه زبان نه بلکه یک زبان اند. دوم برای درست به کاربردن واژه‌های فارسی (دانشگاه، دانشکده و...) توسط فارسی‌زبانان این خاک، با ورق زدن کتاب‌های تاریخ و دیوان‌های شعر همین طور نام‌ جاهایی مثل لشکرگاه، نمونه آوردم.

همین طور در دفاع از به کار گیری واژه‌ی بازرگان به جای تجار یا بازرگانی به جای تجارتی، از مولانا و خواجه‌ی انصار کمک جستم، تا به خرم بگویم که جناب در حق زبان ما کم‌لطفی می‌کنی و برای معلوماتت در این مورد باید اندکی کتاب بخوانی.

حالا که می‌بینم، من سخت در اشتباه بودم. این‌هایی که در برابر به کار گیری واژگان زبان ما یک چنین موضع می‌گیرند، در حقیقت خوب می‌دانند که چه کار می‌کنند.

آن‌ها می‌دانند که فارسی زبان این سرزمین است و حتا در بحث‌های شخصی شان و در خانه شان هنگام صحبت با پدر و مادر و زن و فرزند شان، خود را «اوغان/افغان» و ما را «فارسی‌وان» خطاب می‌کنند؛ اما وقتی به محیط کار دولتی و سیاسی خود می‌آیند، برای زدودن ما و بی‌هویت ساختن ما به هر وصله‌ی می‌چسپند تا برای خود هویتی دست‌ و پا کنند.

این را هم خوب می‌دانند که متعلق ساختن این واژه‌ها به ایران (رژیم آخوندی ایران) مسخره است و کسانی که این واژه‌گان را به کار می برند نه تنها که به هدف همسویی با رژیم ایران نیست بلکه، رژیم ایران بسیار روشن به مخالفان این واژگان پول داده و می‌دهد.

از پول هایی که رژیم ایران توسط عمر داوودزی به کرزی فرستاد و همین طور سند پول گرفتن شماری از اعضای سنا و مجلس نمایدگان که همه‌ی این پول بگیران یا مخالف به کار گیری واژه‌های فارسی اند و یا هم در برابر این همه بی‌عدالتی سکوت ‌می‌کنند.

نکته‌ی دوم، عاملی که این‌ها را این قدر با جرئت ساخته است، ناشی از جبن و خفتی است که فارسی زبانان شریک در قدرت قبول کرده اند که این رگ گردن فاشیزم را کلفت تر می سازد.

توجه کنید! در تمام مجلس نمایندگان از قماش ناصر اصولی، چند نفر است؟ چرا دیگران خاموش اند؟ همین طور در تمام این حاکمیت، چند نفر مثل خرم است، چرا غیر خرمی‌ها این قدر جبن دارند و خفت را پذیرفته اند؟ آخر از چه می‌ترسند؟

این‌ها پرسش هایی است که باید همه از خود بپرسیم و رسیدن به پاسخ شان، می‌تواند راه‌کشا باشد.

کریم خرم و ناصر اصولی و آن‌هایی که علیه زبان و هویت ما قرار دارند، آن‌ها برای هدف و فکر خود کار می‌کنند و برای بی‌منطقی خود، اتفاقا منطق دارند. بلکه مشکل در ماست. مایی که توسط یک مشت شرف‌باخته‌ی پول دوست که با فاشیزم دهن جوال بگیر اند و در حاکمیت -به ظاهر دموکراتیک ولی تا دندان مسلح به فاشیزم- شریک، داریم استحاله می‌شویم.

وقتی کرزی به خاطر رغبت قومی طالب (قاتل و دشمن قسم خورده‌ی مردم ما) را برادر می‌خواند و کریم خرم را با آن همه فاشیزم و قوم گرایی و اسماعیل یون نویسنده‌ی سقاو دوم را مشاور فرهنگی انتخاب می‌‌کند، وقتی سربردین کودکان و به رگبار بستن زنان، قاچاق، بیدادگری اختلاس ملیونی و هزاران خفت‌کاری دیگر در این نظام، جرم و مخالف وحدت ملی‌ پنداشته نمی‌شود، اما گفتن دانشگاه جرم و خلاف وحدت ملی تلقی می‌شود، پس چه باید کرد؟

چرا باید خاموش بود؟ دیگر چه مصلحتی باقی‌ می‌ماند؟ چرا همیشه مسئول کنده نشدن این تار نازک وحدت ملی ما باشیم و دیگران هرچه دلشان شد در سرزمین مان برمردمان روا دارند و با دیده درایی و جهالت تمام، بر ما خط و نشان تعیین کنند چرا؟

دفاع از عدالت انسانی، دفاع از هویت برساخته و جعلی نیست!

آثار حکیمی — 2012-07-02T09:32:32Z

آن‌هایی که ذکر واژه‌ی «افغان» را هویت برای همه شهروندان افغانستان دانسته و تصور می‌کنند که «افغان» خطاب کردن شهروندان افغانستان، بر وحدت ملی و ملت شدن ما کمک می‌کند، در اشتباه اند. جعل هویت شهروندان غیر پشتون بر آن‌ها و تحمیل این واژه بر‌آن‌ها همان گونه که در گذشته هیچ کمکی بر وحدت مردم این کشور نکرده و بر عکس سبب نفاق آن‌ها شده است، در آینده هم نخواهد کرد.

قانون اساسی جدید افغانستان، در ماده‌ی چهارم بند سوم در تعریف ملت افغانستان آورده است: «ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجيک، هزاره، ازبک ، ترکمن، بلوچ، پشه‌اي، نورستانی، ايماق، عرب، قرغيز، قزلباش، گوجر، براهوى و ساير اقوام مي باشد. »

یعنی در قانون اساسی جدید هم، قومیت برای تفکیک شهروندان و شناخت شان، به صراحت ذکر است. اما در بند چهارم همین ماده آماده است: "بر هر فرد از افراد ملت افغانستان کلمه افغان اطلاق مي شود."

به گفته‌ی شماری از نمایندگان در شورای تصویب قانون اساسی، این بند و بندهای دیگر از جمله بند آخر ماده‌ی شانزدهم قانون اساسی، مواردی اند که به تصویب نمایندگان شورای تصویب قانون اساسی نرسیده بود، بلکه این موارد در زمان توشیح قانون اساسی توسط رییس جمهور و حلقه‌ی قوم‌گرایی ارگ در مغایرت با متن تصویب شده وارد شده و شامل «دست بردهایی» اند که در کاخ ریاست جمهوری به قانون اساسی زده شد؛ از آن رو، ونالزامیت حقوقی ندارند.

در ده سال گذشته نیز، کارحلقه‌ی دست برد زده به قانون اساسی، بر همگان روشن شد که آن‌ها جز تفرقه در میان مردم افغانستان و نادیده گیری حقوق اکثریت شهروندان این کشور، به چیزی دیگری فکر نمی‌کنند. امروز هم عنوان کردن هویت «افغان» -که یک هویت برساخته و قومی است- به عنوان هویت «ملی» ادامه‌ی سیاست تمامیت خواهانه‌ی آن‌ها می‌باشد.

اکنون کسانی هم که استناد به آن بند، از ماده‌ی چهارم قانون اساسی می‌کنند، در حقیقت جز همان گروه برتری طلب و دگم اندیش اند که یا خواسته اجیر زر و زور شده اند و یاهم ناخواسته و رضاکارانه بر آسیاب فاشیسم آب می‌ریزند تا تندتر بچرخد. فاشیزمی که ارابه‌هایش بر احساسات قومی سوار است و بدترین اسفتاده را از احساسات قوم عزیز پشتون می‌کند.

در کنار حلقه‌ی سیاسی که منافع خود را در بر انگیختن احساسات قوم پشتون می‌بینند -در حالی که برخی شان خود در اصل پشتون نیستند- سینه چاکان واژه‌ی افغان که مدعی نمایندگی از اقوام دیگر اند، در حقیقت کسانی اند که خود دچار بحران هویت شده اند. آن‌هایی که از هر بر و بام بر منطقی بودن کاربرد واژه‌ی «افغان» بر همه شهروندان افغانستان، دلیل می‌تراشند، غرق در بحران هویت اند و گذشته‌ی نسبی شان را یا فراموش کرده اند و یا نمی‌دانند. و الا مطمئنم که از ذکر قوم و تبار خویش نه هراس داشتند و نه هم شرم.

آن‌هایی که خود را به ظاهر از اقوام غیر پشتون می‌دانند و همواره از خاستگاه‌های قومی به قدرت می‌رسند، می‌خواهند با فریاد زدن این هویت دروغین (افغان) بر بی‌هویتی خود سرپوش بگذارند و هویت اکثر مردمان این سر زمین را نادیده بگیرند.

اکثر حامیان هویت «افغان» دلیلی برای همه پذیر ساختن این هویت برساخته ندارند؛ اما برخی از آن‌ها تنها‌ راهی که افغانستان را در فرایند ملت سازی کمک می‌کند پذیرفتن همگانی این هویت بر می‌شمارند.

طالبان؛ حزب اسلامی، حامد کرزی، اسماعیل یون، روستار تره‌کی، انوارالحق احدی و دیگرانی که که در این‌ جا و آن جا از هویت افغان حمایت می‌کنند، عبور از قوم‌ گرایی افغانستان را تعمیم بخشیدن این هویت می‌دانند، در استدلال خود دچار تناقض اند و استبداد را توجیه می‌کنند.

البته روند ملت سازی در کشورهای جهان، برای ثبات کشور‌ها و گذار از تنش‌های قومی، با سازوکارهای عدالت محورانه و دموکراتیک نتیجه‌ی خوبی داده است؛ اما سوال درشتی که مطرح می‌شود این است که آیا با یک هویت قومی بی‌پیشینه‌ می‌توان هویت‌های قومی دیگر را -که تاریخ حضورشان در این جغرافیا چندین برابر بیشتر از تاریخ کشوری به نام افغانستان است- حذف کرد و به عدالت رسید؟ آیا تحمیل هویت قومی «افغان» بر دیگر شهروندان افغانستان، برای برپایی عدالت صورت گرفته است یا روندی بوده برای استحاله‌ی هویت‌های دیگر؟ تا حاکمیت تک قومی به وجود آید.

متأسفانه تاریخ صد‌ساله‌ی تحمیل هویت «افغان» نشان می‌دهد که روند تحمیل این هویت، هرگز مرادی به عدالت و ساختن یک ملت نبوده است. مدافعان این هویت، در هر سنگری که بودند، یک هدف را دنبال می‌کردند که همانا برتری قومی بود. البته دنباله‌ی این صف را، شماری از قدرت طلبان اقوام دیگر زیر نام وحدت ملی و هم برخی از هویت باخته‌گان پر می‌کرد.

خط قومی در تحمیل این هویت، آن قدر روشن بود که می‌توانست دشمنان قسم خورده‌ی گروهی و ایدیولوژیکی را با هم گره بزند. این‌جا بود که یک انتحاری، یک استاد دانشگاه غربی، یک تکنوکرات، یک رییس جمهور و یک رهبر قبیله، همه با چنک و دندان از این هویت دفاع می‌کنند.

وقتی نادر خان به قدرت می‌رسد، با همین هویت «افغان» اقوام دیگر را که در زمان امان الله افغان نامیده می‌شدند به شدت سرکوب می‌کند؛ زمین‌ها شان را غصب می‌کند و از آن سوی مرز پشتون‌های افغان را می‌آورد تا افغان‌ها‌ بر غیر افغان ها چیره شوند. وقتی نادر می‌رود، هاشم خان سر کار می‌آید، باز هم این هویت است که دیگران را مجبور به فراموشی همه چیز و تن دادن به حاکمیت مطلق قومی می‌کند. همین گونه این روند با حزب دموکراتیک خلق هم که مدعی برپایی سوسیالیسم –با شعار «برابری»- بود، همراه شده و دیده می‌شود که افغان‌های خلقی هم حزبی‌های غیر «افغان» خود را چگونه از دم تیغ می‌گذرانند؟ همین هویت، حکومت مجاهدان را که از یک بستر برخاسته بودند و برای یک هدف می‌رزمیدند، به دسته‌های قومی تقسیم می‌کند و حکمتیار و دیگر گروه های طرفدارش به هیچ وجه حاضر نمی‌شوند تا حاکمیت یک غیر پشتون را بپذیرد.

در زمان طالبان نیز، این هویت از قرائت های دینی منحصر به فرد این گروه هم پیشی می‌گیرد و آن‌ها به تصفیه‌کاری قومی متوسل می‌شوند. در همین زمان هم، این هویت، پیوندی می‌شود میان مجاهد، کمونیست، حزب اسلامی، طالب و تکنوکرات‌های برگشته از غرب که یا از یک قوم اند و یا هم این هویت را پذیرفته اند.

البته همان‌گونه که در بالا گفتم بودند شماری از افراد به نمایندگی از اقوام دیگر که مزد می‌گرفتند و این روند را ملی جلوه می‌دادند، چنانچه که اکنون هم ادامه دارد. در کنار این، بودند و هستند بیشمار افرادی از پشتون‌ها که خود در برابر این بی‌عدالتی می‌ایستند و هرگز ملت شدن را مساوی با تحمیل هویت قومی خود به دیگران نمی‌دانند.

شما نگاه کنید، هیچ ریاضی‌دان اعدادی چون کریم خرم، اسپنتا، مارشال فهیم، فاروق وردک، حامد کرزی، ملاعمر، انوارالحق احدی، اشرف‌غنی، کریم خلیلی و حسن بانو غضنفر را با هم جمع کرده نمی‌تواند جز این هویت. البته شماری ممکن این جمع آمد را، برای ثبات کشور و اتحاد نقطه‌ی خوبی عنوان کنند؛ اما باید گفت که این جمع‌آمد آن گونه که در گذار این تاریخ دیده شده است، هرگز به خاطر رسیدن به عدالت و ثبات کشور نبوده بل‌که از منافع کلان قدرت سهمی برای هرکسی داده شده است تا این هویت را ملی بنمایانند. افراد غیر پشتون شریک در این هویت، تا زمانی که منافع شان در گروه حفظ است، یا مدافع این هویت اند و یا خاموشی اختیار می کنند. هرگاه که از این دایره بیرون شدند، این هویت هم دیگر وجود ندارد و این چنین گروه‌هم دیگر ملی نیست. چون اساس و پایه‌ی یک چنین هویت و ترکیب؛ پایا نیست و نه به ملت شدن کمکی کرده و نه هم به عدالت می‌انجامد.

به گونه‌ی نمونه در حاکمیت فعلی که شعاری بر وحدت ملی می‌دهد، تعریف از جنگ‌سالار، دشمن وطن، خائن ملی، همه و همه نشان می‌دهد که مدافعان هویت افغان، چه قرائتی از ملت شدن دارند.

همین هویت است که طالب را برادر رییس جمهور می‌سازد و آمار دایرت‌المعارف آریانا هم هیچ گاه آبی بر صورت مارشال فهیم و خلیلی زده نمی‌تواند تا متوجه شوند که این دولت ملی شان چه تبعیضی را روا می‌دارد؟

اما من ایمان دارم که اگر این به اصطلاح «اکادمی علوم» کتابی نشر کند که در آن از مصادره‌ی خانه‌های مارشال فهیم و زمین های شهرک خلیلی در غرب کابل سخن رفته باشد، آن‌گاه می‌دانید که چه می‌شود؟ پس هویتی که زمینه‌ی پذیرشش برای اقوام دیگر با این معیار و ملاک باشد، آیا متضمن عدالت خواهد شد؟

از سویی دیگر، مدافعان این هویت به حدی به زنجیر قبیله دست و پای خود را بسته اند که هرگز حاضر به ترک پسوند قبیله‌ای از نام خود نیستند. مگر غیر این است که داشتن پسوند نامی (کرزی، احمد‌زی، بارکزی، اچکزی، مومند، پوپل‌زی و...) در نزد آن‌ها افتخاری بزرگی است؟ چگونه با این سازو کارها می‌توان، هویتی ساخت که عدالت انسانی در آن محور باشد و برای ثبات و ملت سازی کمکی شود؟ از این رو، هویت افغان بر خلاف آن چه که مدافعانش تصور می‌کنند، هرگز به عدالت انسانی و فرایند ملت سازی کمک نمی‌کند.

انسان‌ها در خلقت خود حق اختیار را ندارند. از آن رو تحمیل یک هویت قومی که منشأ و خاستگاهش فاشیزم است، بی‌عدالتی بزرگی است که بر عدالت باوران هر قوم و تبار قابل قبول نیست. خدا مرا در یک خانواده‌ی فارسی زبان و متعلق به قوم تاجیک به دنیا آورده است، هیچ کس نمی‌تواند این را تغییر دهد. این خلقت همان گونه که فخری در دایره‌ی انسانی به شمار نمی‌رود، ننگی هم نیست.

آن چه که در سوی دیگر این کشور، برای یک هموطن دیگر نصیب شده و نصب او هم نه افتخاری است و نه ننگی. من همان حقی را دارم که او دارد. همان گونه که یک پارسی زبان دوست دارد شعر مولانا بخواند و افغانستان را وطنش بداند، یک هم وطن پشتون هم حق دارد شعری از گل‌پاچا الفت بخواند و این کشور را از خود بداند. همان گونه یک ازبیک دوست دارد شعر علی شیر نوایی را بخواند و به آن فخر کند.

من همان حقی را به خود قایلم که به یک اهل هنود افغانستانی ام قایلم.

ما همه انسان و شهروندان افغانستان ایم که در قوم‌ها و تیره‌های متفاوت خلق شده ایم. ما همان گونه که حق انتخاب در هویت و تبار خود را نداشتیم، حق حذف یک دیگر و نادیده گرفتن هویت و تبار یکدیگر را هم نداریم.

هیچ کس حق مسخ هویت کسی را ندارد. واژه‌ی افغان هویت تحمیلی برای شهروندان افغانستان است. شهروندان افغانستان که متعلق به تیره‌های (تاجیک، هزاره، پشتون، ازبیک، ترکمن، بلوچ، هندو و...) اند، همه افغان نیستند، بل‌که افغانستانی اند. همان گونه که مردم هندوستان از هر قوم و تباری، هندوستانی اند، همان گونه که پشتون‌های پاکستان، پنجابی‌های پاکستان، سِک‌های پاکستان و بلوچ‌های پاکستان، پاکستانی اند؛ همان گونه که فارس‌های ایران، ترک‌های ایران، لرهای ایران، عرب‌های ایران، کرد‌های ایران و بلوچ‌های ایران، ایرانی اند و همین گونه‌ تمام اقوامی که در امریکا زندگی می‌کنند، امریکایی اند. همان‌گونه که تمام شهروندان ازبکستان ازبیک، تمام شهروندان تاجیکستان تاجیک، تمام شهروندان قرغزستان هم قرغز نیست. آیا در آن کشورها روند ملت سازی با تحمیل هویت قومی برهمه شهروندان با زور و استبداد، منتج به ملت شده است که در این جا شود؟

کشورهایی که شهروندان چند قومی دارند، هرگز با تحمیل هویت قومی برهمه، موفق به روند ملت‌سازی نشدند. پس برای ملت‌سازی در افغانستان هم باید راه دیگر را در پیش گرفت. هویتی که برای همه در نظر گرفته می شود، باید هویتی قابل قبول همه شهروندان باشد و این روند باید به صورت دموکراتیکش عملی شود.

از این رو، شناسنامه‌ی برقی باید با ذکر قومیت و به دو زبان رسمی افغانستان (فارسی دری و پشتو) باشد تا هویت هیچ کسی در اینجا نادیده گرفته نشود و هیچ کس احساس نکند که به هویتش ستیز شده. این یکی از راه‌های رسیدن به عدالت اجتماعی و آغاز فرهنگ برابری و همدیگرپذیری می‌باشد. من به برابری باور دارم و همان گونه که تبارم را به تباری برتری نمی‌دهم، به هیچ کس هم این حق را نمی‌دهم که هویت و تبارم را نا دیده بگیرد.

صلح با طالبان، خوابی که تعبیر نمی شود

آثار حکیمی — 2012-04-19T04:51:17Z

حملات زنجیره ای روز یک شنبه ی گروه طالبان به کابل و ولایت های دیگر از یک سو و تقلاهای دولت حامد کرزی برای صلح با این گروه از سوی دیگر، نشان داد که نه رهبری دولت افغانستان به دنبال تضعیف این گروه بوده و نه هم صلح با طالبان امر شدنی است.

در ده سال گذشته، منطق طالبان و گروه های خشونت باور، همواره منطق زور و توسل با خشونت به نمایش گذاشته شده؛ ولی در برابر، رهبری دولت افغانستان همواره در پی فرافگنی مسئله برخاسته و با ناراض خواندن طالبان، به آن ها لقب «برادران ناراضی» داده است. تلاشی که حملات تروریستی و غیر انسانی این گروه را کمرنگ جلوه داده تا واکنشی از نارضایتی این گروه در برابر حضور نیروهای بین المللی عنوان شود.

رهبری دولت افغانستان، با انتقاد از عملیات شبانه ی نیروهای ناتو که مؤثر ترین عملکرد در به دام انداختن فرماندهان طالبان عنوان می شد، به نوعی ابزار های فشار علیه طالبان را، در عمل بتی نگهداشته و به قولی یکی از اعضای پیشین کابینه، حامد کرزی طالبان را قدرت انکار ناپذیر و مسلط صحنه می بیند که با هر روشی، باید رضایت آن هارا برای تداوم قدرتش در آینده داشته باشد.

البته در پس این علاقه ی رییس جمهور به طالبان، نوع نگاه سنتی و قبیله ای او به وضعیت در افغانستان، متصور است. حامد کرزی، در طول ده سال حاکمیتش خود را فردی سخت متعقد به بافت های قومی و قبیله ای نشان داده است.

وی با استفاده از قدرت دولتی و حمایت جامعه ی جهانی، به شدت در پی احیای تمام ساز و کارهای غیر مدنی برآمد که از برگزاری جرگه های قومی گرفته تا تکیه به ساختارهای کلسیک قدرت در کشور، تلاش های بی وقفه ی او برای مشروعیت بخشی به حاکمیتش و معقول جلوه دادن تصمیم های غیر مردمی و غیر دموکراتیکش به شمار می رود.

کرزی در پی رفتار های قبیله ای اش، حمایت طیف های دموکرات و فعالان مدنی جامعه را از دست داد و تنها راه برای بودن بر اریکه ی قدرت را، یکی شدن با نیروهای حزب اسلامی حکمتیار و طالبان تشخیص داد.

این رفتار ها با حمایت کرزی از اعلامیه ی جنجال برانگیز شورای علما و سپردن صلاحیت های فراوان به افرادی که پیوند اندیشه ای با حزب اسلامی دارند، نشان می دهد که رویکرد قومی و سنتی رییس جمهور، حالت سعودی گرفته است.

از سویی دیگر حملات زنجیری طالبان به کابل و ولایت های ننگرهار، لوگر و پکتیا، در حالی انجام می شود که چند روز پیش رییس جمهور کرزی، سپردن مسئولیت عملیات های شبانه و عملیات ویژه را از نیروهای خارجی به نیروهای داخلی و گرفتن مسئولیت بازداشتگاه بگرام از نیروهای امریکایی را، گامی در راستای حاکمیت ملی خوانده و آن را پیامی برای آسودگی «مردم» عنوان کرد.

همچنان شماری از زندانیان بگرام را که به جرم همکاری و عضویت در گروه طالبان در زندان بودند، طی یک مراسم قدرت نمایانه ی حکومتی، رها شدند.

این گونه نگرش رییس جمهور نسبت به طالبان و پایگاه های طالبان در جنوب از یک طرف و عدم پاسداری از نیروهای امنیتی که در حملات طالبان تلف می شوند از سوی دیگر، یک برخورد دوگانه و سوال بر انگیز را به نمایش می گذارد که رییس جمهور در مقایسه با نیروهای امنیتی خود، بیشتر نگران جان طالبان و حامیان آن ها است که این مسئله روحیه ی رزمی نیروهای امنیتی را به شدت در جنگ با دشمنانی که رییس جمهور برادر شان می خواند، تضعیف کرده است.

همچنان حملات زنجیری طالبان در کابل و استفاده ی جنگ افزار های سنگین و سبک که حدود 18 ساعت در گیری را در پی داشت، انگشت انتقاد را به سوی نهادهای امنیتی نشانه می گیرد که چگونه طالبان تواستند با خاطر آسوده و بدون هیچ ممانعتی، جنگ افزارهای فراوانی را در یک محل نه بلکه در چندین محل جا به جا کنند و ساعت ها اهدافی را آماج قرار دهند؟

البته در کنار این ضعف امنیتی مسئولان، بارها سربازان جان به کف نیروهای امنیتی افغانستان (پولیس، ارتش و امنیت) با قربانی دادن برای مهار حملات طالبان، رزمیدند و نشان دادند که این نیروها صادقانه برای وطن خود، خدمت می کنند. فدا کاری این نیروها در حملات روز یک شنبه به کابل نیز، ستودنی و قابل ارج بود.

اما آن چه که متوجه مسئولان حکومتی می شود، بارها و بارها از انتقال طالبان با موترهای شیشه سیاه سخن گفته شده و همین گونه این پرسش همواره وجود داشته است که طالبان چگونه بدون هماهنگی افراد حکومتی و زورمند، می توانند این همه جنگ افزار را از یک محل به محل دیگر، انتقال بدهند؛ چون با وجود پست های بازرسی متعدد پولیس و وجود دوربین های مخفی در کابل، انتقال جنگ افزار از یک محل به محل دیگر، سخت و حتا نا ممکن به نظر می رسد. تا جایی که پارک کردن وسایط نقلیه ی شخصی در جاده های عام کابل برای شهروندان غیر حکومتی بدون اجازه ی نهادهای امنیتی، گاهی ممکن نیست. پس طالبان بدون همکاری داخلی هرگز قادر نیستند که با این همه جنگ افزار در مناطق حساس جابجا شوند و به حملات تخریبی دست زنند. با این رویکرد، پرسش اصلی این است که در پس این حملات کی و کی ها اند؟

البته در چندین مورد حمله به مراکز مهم، از جمله حمله به وزارت دفاع در سال گذشته، گفته شد که شماری از مقامات این وزارت طالبان را همکاری نمودند تا حمله ای را سامان دهند، ولی حکومت افغانستان هرگز پرونده ی این افراد را در اختیار مردم و رسانه ها نگذاشت.

سازمان استخبارات پاکستان که همواره در حمله به افغانستان متهم اصلی و همکار طالبان، شناخته می شود، در حمله ی روز یک شنبه هم مانند حمله ی سال گذشته به سفارت امریکا، طراح و اجرا کننده ی حمله، گروه حقانی –شاخه ای از طالبان- به همکاری آی اس آی، اعلام شد. طالبان هم پس از اجرای حملات، مسئولیت این حملات را پذیرفت و آن را آغاز حملات بهاری خود عنوان کردند، ولی گروه حقانی و طالبان هر چقدر توانمند باشند، بدون همکاران داخلی در کابل و دیگر ولایات افغانستان، باز هم قادر به این گونه حملات آن هم به این گستردگی، نمی باشند.

پس چه زمانی دولت افغانستان صادقانه دشمنان مردم افغانستان را معرفی میکند و از مجهول گویی و پوشاندن هویت خشن طالبان دست می کشد؟

طالبانی که از یک طرف در قطر مشغول چانه زنی در گفتگو ها اند و از طرف دیگر دست به کشتار مردم زده و با ترور و خشونت، بر قدرت طلبی خویش پا می فشارند.

روند ناکام صلح دولت افغانستان با گروه طالبان، تمام مراحل خود را پیموده است. حکومت افغانستان با از دست دادن، خبره ترین چهره ها به بهای صلح با طالبان، هیچ اما و اگری را در روند صلح نگذاشته است.

حمله ی طالبان به کابل و چند شهر دیگر، درست یک روز پس از باز گشت وزیر خارجه از قطر صورت گرفت. زلمی رسول هنگام توضیح به پارلمان از پیش رفت هایی در گفتگوهای صلح سخن گفته بود.

این یعنی حکومت افغانستان، هرگز حاضر نیست که در برابر طالبان سیاست معقول سرکوب را پیش گیرد. این پافشاری حکومت بر صلح یک طرفه با تروریستان طالب، از یک سیاست خطرناک و غیر مردمی در درون حکومت سخن می گوید که با فرصت دادن به طالبان برای اجرای حملات هراس افگنی، آن هم در زمانی که ما به زمان خروج نیروهای خارجی از افغانستان نزدیک می شویم، ذهنیت جهانی و داخلی را بر این قرائت مسلط سازد که طالبان یک گروه شکست ناپذیر در افغانستان اند که از حمایت مردمی در محلات و میان نیروهای امنیتی برخوردار اند، پس باید راهی برای در قدرت سهیم سازی آن ها جستجو شود.

مسئله ی که متأسفانه هر ازگاهی در مطبوعات غربی مطرح می شود و شماری از تحلیل گران غربی که لابی پاکستان و یک قوم خاص در افغانستان اند، به دروغ از قدرت انکار ناپذیر طالبان در محلات و اکثر نقاط افغانستان، سخن می گویند. در حالی که واقعیت این است که اگر اراده ی در درون حکومت افغانستان برای سرکوب این گروه کوچک تروریستی وجود داشته باشد، این گروه در مدت کمی نابود می شود. همان گونه که روز یک شنبه نیروهای امنیتی نشان دادند که در برخورد با این گروه، ضعیف نیستند.

من "افغان" نیستم؛ "افغانستانی" ام!

آثار حکیمی — 2012-04-04T09:47:22Z

هیچ کس حق مسخ هویت کسی را ندارد. واژه ی افغان هویت تحمیلی برای شهروندان افغانستان است. شناسنامه ی برقی باید با ذکر قومیت و به دو زبان رسمی افغانستان (فارسی دری و پشتو) باشد.

قرار است برای شهروندان افغانستان، در آینده نزدیک شناسنامه ی برقی توزیع شود. نظر به معلومات وزارت امور داخله، این شناسنامه با ذکر قومیت شهروندان و به دو زبان فارسی دری و پشتو تهیه می شود، اما شماری بر ذکر قومیت در شناسنامه مخالفت نموده و آن را خلاف وحدت ملی عنوان کرده اند. در میان این مخالفان انگشت شمار، متأسفانه شماری از مدعیان چیز فهم در مجلس نمایندگان هم دیده می شود.

البته پیش از این، در شناسنامه های افغانستانی ها گزینه ی به نام ملیت بود و در برابر آن، قومی که هر شهروند به آن تعلق داشت ذکر است.

قانون اساسی جدید افغانستان، در ماده ی چهارم بند سوم در تعریف ملت افغانستان آورده است: "ملت افغانستان متشکل از اقوام پشتون، تاجيک، هزاره، ازبک ، ترکمن، بلوچ، پشه ي، نورستانی، ايماق، عرب، قرغيز، قزلباش، گوجر، براهوى و ساير اقوام مي باشد. "

اما به گفته ی شماری از نمایندگان در شورای تصویب قانون اساسی، این بند و بندهای دیگر از جمله بند آخر ماده ی شانزدهم قانون اساسی، مواردی اند که به تصویب نمایندگان شورای تصویب قانون اساسی نرسیده بود، بکله این موارد افزودی که مغایر با متن قانون وارد شده و تناقض آشکار با متن قانون را نشان می دهد، دست بردهایی غیر قانونی اند که در کاخ ریاست جمهوری توسط حلقه ی رییس جمهور وارد قانون اساسی شده اند؛ از آن رو، الزامیت حقوقی ندارند.

با آن که در قانون اساسی ماده های دیگری هم وجود دارند که ناقض حقوق شهروندی اند و باید تعدیل شوند، اما موارد مانند نمونه های بالا از ریشه، مشروعیت قانونی ندارند؛ چون پس از تصویب قانون اساسی، به صورت غیر قانونی اضافه شده اند.

در ده سال گذشته، کارحلقه ی دست برد زده به قانون اساسی، بر همگان روشن شد که آن ها جز تفرقه در میان مردم افغانستان و نادیده گیری حقوق اکثریت شهروندان این کشور، به چیزی دیگری فکر نمی کنند. امروز هم با عنوان کردن تحمیل هویت خود ساخته (افغان) بر اکثر شهروندان افغانستان، در راستای تداوم سیاست تمامیت خواهانه ی آن ها می باشد.

اکنون کسانی که استناد به این بند از ماده ی چهارم قانون اساسی می کنند، در حقیقت جز همان گروه برتری طلب و دگم اندیش اند که یا خواسته اجیر زر و زور شده اند و یاهم ناخواسته و رضاکارانه بر سبزه ی فاشیزم آب می باشند تا زودتر رشد کند.

در کنار حلقه ی سیاسی که منافع خود را در بر انگیختن احساسات قوم پشتون می بینند -در حالی که خود در اصل پشتون نیستند- سینه چاکان واژه ی افغان که مدعی نمایندگی از اقوام دیگر اند، در حقیقت کسانی اند که خود دچار بحران هویت شده اند. آن هایی که از هر بر و بام بر منطقی بودن کاربرد واژه ی "افغان" بر همه شهروندان افغانستان، دلیل می تراشند، غرق در بحران هویت اند و گذشته ی نصبی شان را یا فراموش کرده اند و یا نمی دانند. و الا مطمئنم که از ذکر قوم و تبار خویش نه هراس داشتند و نه هم شرم.

آن هایی که خود را به ظاهر از اقوام غیر پشتون می دانند و همواره از خاستگاه های قومی به قدرت می رسند، می خواهند با فریاد زدن این هویت دروغین (افغان) بر بی هویتی خود سرپوش بگذارند و هویت اکثریت مردمان این سر زمین را نادیده بگیرند.

من به برابری باور دارم و همان گونه که تبارم را به تباری برتری نمی دهم، به هیچ کس هم این حق را نمی دهم که هویت و تبارم را نا دیده بگیرد.

انسان ها در خلقت خود حق اختیار را ندارند و خلقت آن ها به خواست خداوند است. همان گونه که در قر آن سوره ی حجرات آیت 13 می خوانیم: "ای مردم ، ما شما را از مرد و زنی بيافريديم و شما را جماعت ها و قبيله ها ساختیم تا يکديگر را بشناسيد. هر آينه گرامی ترين شما نزد خدا، پرهيزگارترين شماست." یعنی خداوند قومیت و تبار را نشانی برای شناخت میان انسان ها ذکر نموده است. پس آوردن قومیت (تاجیک، هزاره، پشتون ازبیک و...) در شناسنامه به جای واژه ی افغان -که نام دوم قوم عزیز پشتون است- هرگز نه خلاف وحدت ملی است و نه هم کار نادرست.
آن هایی که ذکر واژه ی افغان را هویت برای همه شهروندان افغانستانی دانسته و تصور می کنند که افغان خطاب کردن شهروندان افغانستان، بر وحدت ملی و ملت شدن ما کمک می کند، در اشتباه اند. جعل هویت و تحمیل این واژه همان گونه که در گذشته هیچ کمکی بر وحدت ما نکرده و بر عکس سبب نفاق شده است، در آینده هم نخواهد کرد و جعل هویت هم ممکن نخواهد بود.

این کار بی عدالتی بزرگی است که بر عدالت باوران هر قوم و تبار قابل قبول نیست. خدا مرا در یک خانواده ی فارسی زبان و متعلق به قوم تاجیک به دنیا آورده است، هیچ کس نمی تواند این را تغییر دهد. این خلقت همان گونه که فخری در دایره ی انسانی به شمار نمی رود، ننگی هم نیست.

آن چه که در سوی دیگر این کشور، برای یک هموطن دیگر خدا نصیب کرده است و نصب او هم نه افتخاری است و نه ننگی.

من همان حقی را دارم که او دارد. من همان گونه که دوست دارم شعر مولانا و بخوانم و افغانستان را وطنم بدانم، یک هم وطن پشتون هم حق دارد شعری از گلپاچا الفت بخواند و این کشور را از خود بداند. همان گونه یک برادر ازبیک دوست دارد، شعر علی شیر نوایی از حفظ بخواند و به آن فخر کند.

من همان حقی را به خود قایلم که به یک برادر اهل هنود افغانستانی ام قایلم. وقتی منِ سنی دوست دارم به سوی نماز تراویح در رمضان بروم، این را هم دوست دارم که در ماه محرم یک برادر هزاره ی شیعی ام را نوحه خوان در سوگ امامش ببینم.

من وقتی وارد مسجد می شوم و احساس آرامش می کنم، چرا این حق را به یک برادر سیکم در درمسالش ندهم.
ما همه انسان و شهروندان افغانستان ایم که خدا مارا در قوم ها و تیره های متفاوت خلق کرده است. ما همان گونه که حق انتخاب در هویت و تبار خود را نداشتیم، حق حذف یک دیگر و نا دیده گرفتن هویت و تبار یکدیگر را هم نداریم.

آوردن حکمتیار در قدرت و افزایش بحران سیاسی

آثار حکیمی — 2012-01-09T16:14:25Z

وقتی نام از گلب الدین حکمتیار برده می شود، مردی تجسم می شود که همواره با قوه‌ی قهریه خواستار قدرت است. مردی که در طول حضور سیاسی اش از هرکاری فرونگذاشت تا قدرت متناسب به فکر خود داشته باشد.

پیشینه‌ی عملکرد سیاسی حکمتیار، از آغاز فعالیت‌های نهضت اسلامی که وی عضو آن بود تا تشکیل حزب اسلامی، جنگ با دولت مجاهدین و راکتباری کابل، همین طور همسویی با طالبان و قرار گرفتن در کنار القاعده، چهره‌ی را که از وی به نمایش می گذارد، مردی است که برای دستیابی به قدرت بی مها با جنگید و از هر وسیله‌ای ممکن استفاده برد.

سازمان زیر اداره‌ی آقای حکمتیار، در دوران جهاد افغانستان چه در داخل افغانستان و چه در پایگاه بیرونی این جریان (پاکستان) جریانی شناخته می‌شود که برای سرکوب مخالفان فکری و سیاسی خود، متوسل به ترور و قوه‌ی قهریه شد.

در میان تنظیم های جهادی، افراد و فرماندهان وابسته به حزب اسلامی، عامل حذف فزیکی مخالفان خود، چه در تنظیم های جهادی و چه در دولت کمونستی آن وقت، از جمله ترور دسته جمعی بیش از ده فرمانده جمعیت اسلامی در ولایت تخار توسط جمال ناصر از فرماندهان حزب اسلامی، پاشیدن اسید به رخ دختران مکاتب توسط افراد وابسته به حزب اسلامی، اتهام ترور شماری از افراد در پشاور پاکستان شناخته شدند.

پس از سقوط حکومت دکتر نجیب و پیروزی دولت مجاهدین، حزب اسلامی جریانی بود که با دولت وقت مجاهدین مخالفت مسلحانه را آغاز کرد. دلیل مخالفت آن زمان حکمتیار، کنار آمدن دولت مجاهدین با نیروهایی که در دولت دکتر نجیب کار می کردند، از جمله جنرال عبدالرشید دوستم اعلام شده بود؛ اما پس از مدت کوتاه، آقای حکمتیار با آقای دوستم ائتلافی تشکیل داد و در برابر دولت مجاهدین جنگید.

در مدتی که حکمتیار با دولت مجاهدین می جنگید، افراد وابسته به او به نمایندگی از وی در مقامات دولتی توظیف بودند، در این میان چندین بار معاهده‌‌ی صلح میان حکمتیار و دیگر سران مجاهدین انجام شد که معروفترین این تعهدات، ادای سوگند در عربستان سعودی در شهر مکه به عنوان شهر مقدس مسلمانان بود، اما پس از باز گشت به افغانستان باز هم جنگ مسلحانه‌ی وی با دولت مجاهدین پایان نیافت.

با روی کار آمدن جریان طالبان در 1374 فرماندهان وابسته به حزب اسلامی در جنوب اکثرا به جریان طالبان پیوستند و شخص آقای حکمتیار در نهایت امر، به دولت مجاهدین پیوست و پس از مدتی به ایران پناه برد. با پیشروی طالبان در شمال و مناطق دیگر، فرماندهان مربوط به حزب اسلامی یکی پس از دیگری، به جریان طالبان پیوستند.

در این میان، آقای حکمتیار که در ایران بود، بیشتر سکوت اختیار نمود و در مواردی به عنوان منتقد جبهه‌ی مقاومت علیه طالبان پرداخت.

پس از حادثه‌ی 11 سبتامبر 2001 و حمله‌ی امریکا بر رژیم طالبان، حکمتیار از ایران به پاکستان رفت و آهسته آهسته گروهش را به خاطر مخالفت مسلحانه علیه نیروهای بین المللی و نیروهای دولت افغانستان سامان داد که در مواردی حملاتی را از جمله حمله‌ی این گروه در سروبی کابل که منجر به کشته شدن 18 سرباز فرانسوی شد، انجام داد.

حملات دیگر افراد حزب اسلامی آقای حکمتیار، به صورت پراکنده ادامه داشت. در این میان، آقای حکمتیار در میان شهرت طالبان به عنوان گروه بالفعل جنگ و خواستهای فردی خود، روزگاری چندان خوبی نداشت؛ اما افراد وابسته به او مانند فاروق وردک، کریم خرم، عمر داوودزی، عبدالهادی ارغندیوال، از چندین وزارت، ریاست دفتر آقای کرزی، سفارت در ایران و پاکستان برخوردار هستند و یگانه جریان سیاسی بود که علی الرغم شعار غیرسیاسی بودن حاکمیت حامدکرزی، حکومت او را اشغال نموده بودند.

این افراد شماری با ظاهر غربی و شماری هم در لباس حزبی خود، به صورت غیر مستقیم تا آنجا که توانستند سیاست های حزبی خویش را پیاده کردند که در مواردی شخص کرزی، آلت دست آن ها لقب گرفت.

پول گرفتن عمر داوود زی از ایران و تیره ساختن روابط کرزی با غرب نشان داد که افراد مربوط به حزب اسلامی در دولت حامد کرزی، از چه سطح نفوذ برخور دارند.

در ده سال گذشته، هرچند مهره‌های مربوط به حکمتیار فعالانه برای جابجای افراد خود تلاش کردند؛ اما شخص حکمتیار در یک سیاست سنجیده شده، به عنوان یاغی تسلیم نشو در برابر دولت افغانستان و نیروهای غربی موضع گرفت.

نکته‌ی دیگری که تناقض داشت با سیاست ضد غربی و به قول حکمتیار سیاست مخالف با "اشغالگران" نماینده‌گان حزب اسلامی مانند مهندس کریم رحیمی، از شهر لندن به کابل می آمد و از زبان حکمتیار سخن می گفت.

یعنی حزب اسلامی، هم یک جریان دارای نمایندگی در انگلیس، هم یک جریان اسلامگرای افراطی همسو با القاعده و طالبان و هم جریان سیاسی که دولت کابل را در اختیار دارد.

آقای حکمتیار در کنار تلاش‌های مهره‌های دولتی خود برای حضور خودش در قدرت، چندی پیش برای نیروهای امریکایی چیزی به نام طرح برون رفت از بحران افغانستان نوشت.

در طرح آقای حکمتیار، جنگ امریکایی ها، جنگ اشغالگران در برابر مجاهدان و آزادی خواهان عنوان شده بود که سر انجام به نفع روسیه و ایران ختم می شود. یعنی از نظر حکمتیار موجودیت طالبان در منطقه تا این که به ضرر امریکا و غرب باشد، بلکه به ضرر ایران و روسیه خواهد بود.

این طرح حکمتیار، با آن که به باور خودش، حرف‌هایی زیادی داشت؛ اما یک حرف روشن داشت. آن هم این که هیچ چیزی بدون حضور آقای حکمتیار معنا ندارد و آمدن آقای حکتیار در قدرت، کلید حل همه مشکلات است. چیزی که معرف شخصیت سیاسی آقای حکمتیار در مدت فعالیت سیاسی اش بوده. یعنی نه کم و نه زیاد، حضور وی به قیمت حذف دیگران.

آقای حکمتیار برای امریکایی ها پیشنهاد کرده بود که هنوز هم دیر نشده و باید نیروهای امریکایی برای خروج آبرومندانه‌ی خود، باید با وی مذاکره نمایند.

حکمتیار از یک سو مردی با شعارهای بلند بالای تند مذهبی و غیر قابل حل در جریان‌های دموکرتیک به ویژه جریان‌های همسو با غرب ظاهر شده و از سویی دیگر خود را مردی معرفی می کند که حتا برای کسانی که او آن هارا اشغال‌گر می خواند طرح برون رفت دارد. این تناقض اندیشی وی، از حکمتیار چهره‌ی به نمایش گذاشته است که او قدرت طلبی است که پیامد کارش را نمی اندیشد.

اکنون هیئت آقای حکمتیار به کابل آمده اند و می خواهند با نیروهای امریکایی بیشتر و با دولت افغانستان کمتر مذاکره نمایند. این که انجام این مذاکره ها چه خواهد شد؟ هنوز روشن نیست، اما یک چیز روشن است که اظهارات جوبایدن مبنی بر این که طالبان دشمن امریکا نیستند، آقای حکمتیار را بیشتر ترغیب نمود که وقتی طالبان دشمن امریکا نیستند، حزب اسلامی چرا دشمن امریکا باشد؟

پس بنا بر تحولات سیاسی غرب در رویکرد به طالبان و حزب اسلامی، دو احتمال از نظر به دور نیست.

یک، ممکن است سیاستگزاران غربی برای آینده‌ی افغانستان، معجونی را در نظر گرفته اند که مرکب خواهد بود از تکنوکرات‌های غربی، طالبان و حزب اسلامی، چیزی که مردم افغانستان را شدیدا نگران ساخته است.

دوم، شاید امریکایی‌ها به نتیجه‌ای دست یافته اند که با کشیدن پای حکمتیار و شماری از طالبان به میز مذاکره، بازی را از دست پاکستان بیرون کنند.

با توجه به تیره شدن روابط پاکستان و امریکا پس از کشتن اسامه بن لادن در اسلام آباد، امریکایی ها نتیجه گرفته اند که دولت پاکستان به ویژه آی اس آی، همواره از شورشیان به عنوان حربه‌ی فشار بر نیروهای ناتو و دولت افغانستان استفاده برده است. اکنون غربی ها با کشیدن طالبان و حزب اسلامی به پای میز مذاکره، می خواهد پاکستان را از این ناحیه، خلع قدرت نماید؛ اما این که آیا این سناریو در جامعه‌ی ملتهب افغانستان با پیشینه‌ی بد طالبان و حزب اسلامی، کارگر می افتد؟ از نگرانی جریان ها و نهادهای مدنی که مخالف آمدن طالبان و حزب اسلامی هستند، می توان نتیجه گرفت که گزینه‌ی آوردن طالبان و حزب اسلامی به عنوان یک قدرت در آینده‌ی افغانستان، بحران افغانستان را بیشتر عمیق خواهد ساخت که برای غرب هم ارزان تمام نخواهد شد.