با خواندن نظرات در بالا یک سوال در ذهنم مطرح شد، که آیا انتقاد باعث سازندگی می شود یا باعث تفرقه؟ در بالا بعضی نظرات مطرح نمودن چنین موضوعاتی را مثبت و بعضی آنرا تفرقه افکنی خوانده اند. عده ای حتی از طرح چنین مطالبی خشمگین شده اند و به ارائه نکاتی احساسی دست زده اند.
می خواهم در پاسخ به سوال بالا خودم جوابی ارائه کنم، اگر دوستان نظری داشتند امید است مطرح کنند:
اول - تجربه نشان داده است که در کشورهای دیگر هیچ موضوعی نیست که به بهانه های چون حفظ وحدت ملی، مصالح اجتماعی، ثبات حاکمیت و غیره از چشم مردم مخفی نگهداشته شود. لذا وقتی مردم به بحث روی مسائل می پردازند از آن آگاهی کافی پیدا می کنند و در نتیجه باعث روشنگری مردم می شود. مسائل نژاد پرستی وقتی که در میان اروپاییان به بحث گرفته شد همه در یافتند که این عمل خلاف کرامت انسان است و حتی قوانین سختگیرانه بر ضد نژاد پرستی وضع کردند. که امروز در سایه آن آسوده زندگی می کنند.
دوم - هرگاه شما می خواهید کاستی های جامعه تان را مورد انتقاد قرار دهید، بدین معنی نیست که شما با کل همان جامعه مخالف هستید. بدین اساس هرگاه دوستی انتقادی را می نویسد که به دولت مردان و حاکمان و یا ملیت پشتون بر می خورد بدین معنی نیست که همه آن مردم بد اند. متاسفانه به دلایل مختلف پشتونهای ما با مشکلات فراوانی روبرو هستند. سطح پایین سواد در بین کل جامعه، برداشتهای بسته از دین، وابستگی شدید به سنتهای کهنه و قبیله گرایی شدید عوامل خطرناکی اند که گاهی حتی تحصیل کردگان این جامعه را در سطح وزیر و والی متاثر می سازد. این ملیت نه به دلیل فطرت و ذات شان بلکه به دلیل زبان خاص شان از منابع آگاهی دهنده دنیا کمتر توانسته اند، استفاده کنند. امروز تعداد کتابهای که به زبان پشتو نگاشته می شود به صد جلد نمی رسد. پس تمام افغانها و بخصوص دولت در این راستا مسئولیت دارد که سطح معرفت و روشنگری را بالا ببرد.
بهرحال، چنین مسائلی که در افغانستان وجود دارد سالها پیش در کشورهای دیگر نیز جریان داشته است. در آنجا هم کسانی بخاطر تفاوت در رنگ پوست، عده ای بخاطر زبان متفاوت و یا عده ای به خاطر مذهب (یهودیان) زجر دیده اند و گاهی قتل عام شده اند. اما چیزی که در افغانستان خیلی درد آور است اینست که ما در قرنی زندگی می کنیم که در دنیای دیگر این مطالب کم رنگ شده است. تا جایی که امریکاییان سفید پوست رییس جمهور سیاه پوست انتخاب می کنند ولی ما هنوز در فکر نفی و نابودی یکدیگر هستیم. حتی والی ما کتابهای را که بیانگر تاریخ مردمان این سرزمین است را به آب می اندازد. این واقعا فاجعه است. بدون شک با شنیدن این خبر تمام مردم افغانستان و تمام پشتونهای روشندل ما متاثر می شوند.
با خواندن نظرات در بالا یک سوال در ذهنم مطرح شد، که آیا انتقاد باعث سازندگی می شود یا باعث تفرقه؟ در بالا بعضی نظرات مطرح نمودن چنین موضوعاتی را مثبت و بعضی آنرا تفرقه افکنی خوانده اند. عده ای حتی از طرح چنین مطالبی خشمگین شده اند و به ارائه نکاتی احساسی دست زده اند.
می خواهم در پاسخ به سوال بالا خودم جوابی ارائه کنم، اگر دوستان نظری داشتند امید است مطرح کنند:
اول - تجربه نشان داده است که در کشورهای دیگر هیچ موضوعی نیست که به بهانه های چون حفظ وحدت ملی، مصالح اجتماعی، ثبات حاکمیت و غیره از چشم مردم مخفی نگهداشته شود. لذا وقتی مردم به بحث روی مسائل می پردازند از آن آگاهی کافی پیدا می کنند و در نتیجه باعث روشنگری مردم می شود. مسائل نژاد پرستی وقتی که در میان اروپاییان به بحث گرفته شد همه در یافتند که این عمل خلاف کرامت انسان است و حتی قوانین سختگیرانه بر ضد نژاد پرستی وضع کردند. که امروز در سایه آن آسوده زندگی می کنند.
دوم - هرگاه شما می خواهید کاستی های جامعه تان را مورد انتقاد قرار دهید، بدین معنی نیست که شما با کل همان جامعه مخالف هستید. بدین اساس هرگاه دوستی انتقادی را می نویسد که به دولت مردان و حاکمان و یا ملیت پشتون بر می خورد بدین معنی نیست که همه آن مردم بد اند. متاسفانه به دلایل مختلف پشتونهای ما با مشکلات فراوانی روبرو هستند. سطح پایین سواد در بین کل جامعه، برداشتهای بسته از دین، وابستگی شدید به سنتهای کهنه و قبیله گرایی شدید عوامل خطرناکی اند که گاهی حتی تحصیل کردگان این جامعه را در سطح وزیر و والی متاثر می سازد. این ملیت نه به دلیل فطرت و ذات شان بلکه به دلیل زبان خاص شان از منابع آگاهی دهنده دنیا کمتر توانسته اند، استفاده کنند. امروز تعداد کتابهای که به زبان پشتو نگاشته می شود به صد جلد نمی رسد. پس تمام افغانها و بخصوص دولت در این راستا مسئولیت دارد که سطح معرفت و روشنگری را بالا ببرد.
بهرحال، چنین مسائلی که در افغانستان وجود دارد سالها پیش در کشورهای دیگر نیز جریان داشته است. در آنجا هم کسانی بخاطر تفاوت در رنگ پوست، عده ای بخاطر زبان متفاوت و یا عده ای به خاطر مذهب (یهودیان) زجر دیده اند و گاهی قتل عام شده اند. اما چیزی که در افغانستان خیلی درد آور است اینست که ما در قرنی زندگی می کنیم که در دنیای دیگر این مطالب کم رنگ شده است. تا جایی که امریکاییان سفید پوست رییس جمهور سیاه پوست انتخاب می کنند ولی ما هنوز در فکر نفی و نابودی یکدیگر هستیم. حتی والی ما کتابهای را که بیانگر تاریخ مردمان این سرزمین است را به آب می اندازد. این واقعا فاجعه است. بدون شک با شنیدن این خبر تمام مردم افغانستان و تمام پشتونهای روشندل ما متاثر می شوند.