کابل پرس: خبری، تحلیلی و انتقادی



پذيرش > دیدگاه > افتخار دیگری برای افغانستان

افتخار دیگری برای افغانستان

جمعه 21 ژوئن 2013, بوسيله‌ى محمد علی فکور

بعد از برکناری طالبان از صحنه‎ی سیاست و اجتماع، زندگی مردم افغانستان با انواع امید و آرزو و زیستن در فضای صلح آبستن شد. همه‎ی مردم امیدوار به این شدند که ابر سیاه بدبختی، جنگ و خشونت از آسمان کشورشان رخت بسته، و فضای جدیدی را به تجربه خواهند گرفت. با وجودی‎که از چهره‎‎ی مردم غبار جنگ و وحشت طالبان و حکومت‎های قبلی پاک نشده بود، اما مردم امید به زندگی جدید بستند و با شور و اشتیاق، روزهای تلخ و پر از رنج روزگار گذشته را به فراموشی سپردند. سالهای بعد، خطرِ از بین نرفتن کامل طالبان و عملی نشدن وعده‎های دولت در زمینه‎ی تأمین عدالت اجتماعی و بازسازیِ مخروبه‎های جنگ، امید جدید آبستن شده‎ی مردم را به چالش کشاند و کم‎کم زمینه‎ی به وجود آمدن فاصله بین مردم و حکومت را مساعد کرد. در این میان، آنچه امیدهای مردم را زنده نگه‎می‎داشت، توجه و فرستاده شدن ملیون‎ها کودک و نوجوان دختر و پسر کشور به مراکز تعلیمی و تحصیلی بود. با گذشت چندسال از عمر حکومت جدید، مکاتب و دانشگاه‎های افغانستان پر از شاگردان و دانش‎جویان جدید شد و روز به روز تعداد مراکز علمی و تحصیلی (دولتی و خصوصی) نیز افزایش یافت. مردم و جامعه‎ی جهانی امیدوار بودند که نسل جدید افغانستان به عنوان نسل متعهد و دانش آموخته می‎توانند برعلاوه‎ی بازسازی روانِ مردم و کشورشان، در رقابت‎های علمیِ جهانی نیز سهم عمده بگیرند و افتخار بآفرینند.

اما تصویر حک شده در ذهن هر انسان از افغانستان، عجین با توسعه نیافتگی، تبعیض، فقر، بیکاری، کشت و قاچاق مواد مخدر، حق تلفی و... است، هرگاهی از افغانستان یاد می‎شود، موارد بالا نیز رخ‎نما می‎شود. جایگاه افغانستان در سایر عرصه‎ها مانند: نا امنی، نقض ارزشهای حقوق‎‎بشری و حقوق‎زنان، تولید مواد مخدر، فساد اداری، عدم رشد و توسعه‎ی متوازن و... قبلا از طریق سازمان‎های داخلی و خارجی مشخص شده بود، که این‎بار در عرصه‎ی سواد نیز مشخص گردید. بازهم در کنار سایر افتخارات بلند، این کشور افتخار دیگری را نیز نصیب خود کرده است (در جمع بی سواد‎ترین کشور های جهان). هنوز هیجان مردم ما از شور و شعف قهرمانی‎های پیشین آن آرام نشده بود که این افتخار نیز نصیب کشور‎ ما گردید. در قعرِ جدول بودن افغانستان در میان کشورهای جهان، شاهکاری دولت‎مداران گذشته و حال و دانشگاهیان ماست که برعلاوه‎ی منزوی‎کردن کشور، اعتبار سیاسی و معنوی کشور و شهروندانش را نیز در سطح جهان به طرف صفر تقرب داده است.
در تازه‎ترین آماری که از سوی دفتر سازمان ملل متحد به نشر رسیده و درجه‎ی تحصیلی و علمی کشورها در تولید علم به بررسی گرفته شده است، آمریکا در بالای جدول و افغانستان در جهت پایین آن قرار گرفته است. این بدین معناست که کیفیت علمی و تحصیلی در افغانستان نسبت به تمام کشورهای جهان در پایین‎ترین سطح قرار دارد. در این‎ آمار به اضافه‎ی افغانستان آفریقای مالی، چاد، بورکینافاسو، گینه، نیجریا، اتیوپیا، سیرالیون، آفریقای مرکزی نیز هستند. طبق این آمار تنها 13 درصد زنان افغان و 39 درصد مردان سواد خواندن و نوشتن دارند.1

کسب این افتخار می تواند عوامل گوناگونی داشته باشد:

الف: عوامل مربوط به دانشگاه

1. اُفت تحصیلی در دانشگاه‎های کشور؛ سهم نداشتن در تولید اندیشه و علم در مقایسه با کشورهای دیگر دنیا، گرفتاری دانش‎جویان در فعالیت‎های غیرمفید و روزمره، نداشتن هدف و برنامه‎ریزی روزانه، ماهانه و سالانه توسط دانش‎جویان، نداشتن انگیزه برای تحقیق و پژوهش علمی، هریک از موضوعاتی اند که می‎شود به صورت جداگانه مورد بررسی قرار داد. بسیاری از دانش‎جویانی را که از نزدیک می‎شناسم، حتا از رشته‎ی انتخابی‎شان چیزی نمی‎دانند چه رسد به اینکه بدانند رشته‎ی تحصیلی انتخابی‎شان چه درد خود و جامعه‎ی شان را درمان خواهد کرد. هرچند انتظار می‎رفت سهم ما در نوشتن کتاب‎ها، مقالات و تحقیقات علمی همزمان با افزایش تعداد دانش‎آموزان و دانش‎جویان افزایش یابد، اما طوری‎که مشهود است به استثنای چند کتاب محدود، بازار کتاب از تولید و نوشتن آثار توسط شاگردان و استادان افغانستانی خالی است.

2. استخدام و به کار‎گماردن استادانِ فاقد علمیت و دانش روز؛ حرکت مدنی (اعتصاب غذایی) که چند هفته پیش از سوی تعدادی از دانش‎جویان علوم اجتماعی دانشگاه کابل راه اندازی شد، حکایت از به‎انزجار آمدن آنان از گماردن و نبود استادان متخصص و دارای مدارک بلند علمی داشت. وقتی چنین استادان بی‎کفایت و غیر متخصص رهبری نظام تحصیلی یک‎کشور را به‎دست داشته باشند، نتیجه‎ی بهتر از این را نباید انتظار داشت. این گوشه‎یی از مشکلات در استادان دانشگاهی بود که تبارز داده شد، در حالیکه بسیاری دانش‎گاه‎های دیگر، منتظر واکنش مشابه در آینده‎های دور یا نزدیک خواهد بود. بنابراین، عقلانی خواهد بودکه به میزان پیشرفت علم و تکنالوژی، استادانِ با مدارک و اندوخته‎های بالاتر به‎جای استادانِ کهنه‎کار و مواد درسی به روز، به جای مواد درسی 15- 30 سال پیش جای‎گزین شوند، اگر چه این امر در تعدادی از دانشگاه‎های خصوصی، عملی شده است که جای امیدواری است، اما در کل در بسیاری موارد تلاشی برای برگرداندن استادان تقاعدی و کم‎ظرفیت صورت می‎گیرد.

3. نبود فرهنگ کتاب‎خوانی؛ دکتر علی‎شریعتی در کتاب سخنی در باره‎ی کتاب در توصیف کتاب می‎گوید: "زیربنای اندیشه‎ی عمومی همه روشنفکران کتاب است و من معتقدم که بدون آن هرگونه تلاشی عقیم است و بدون آن هرگونه مکتب، مذهب و ایدیولوژی و راهنمایی و هدایت فکری و اجتماعی بیهوده است". اما در افغانستان توسل به آن حتا در نوشته‎های علمی، جایش خالی است. کتابخانه‎های عمومی و دانش‎گاهی کشور فقط در روزهای امتحان پرازدحام است و بس. این فرهنگ در افغانستان نهادینه نشده است و میزان خوانش آن نیز در مقایسه با کشورهای دیگر دنیا تفاوت چشم‎گیری دارد. طوری‎که میزان افراد کتاب‎خوان را 0.9% تخمین کرده اند. که با هیچ یکی از کشورهای جهان قابل مقایسه نیست. انتظاری که از دانشگاهیان می‎رود، افزایش و ترویج فرهنگی‎ست که نبود آن زمینه‎ی توسل به بربریت و توحش را مهیا می‎کند و بودنش باعث می‎شود دین، علم، اخلاق، رفتارها و همه چیز عقلانی و انسانی شود. در زندگی بزرگان دنیا نیز دیده می‎شود که حاصل سخت‎کاری و مطالعات فراوان آن رشد نبوغ و کشف استعدادهای بالقوه و در نتیجه تاثیر‎گزاری عمیق در زندگی علمی و اجتماعی‎شان بوده است. تیراژ تولید کتاب‎ها و مقالات، به حدی اندک است که در بسیاری موارد نویسندگان مجبور به توزیع رایگان و یا قیمت ارزان می‎شوند. این بدان معنا نیست که کتاب ارزشِ خواندن را ندارد، بلکه نتایج کار نویسنده قابل درک نیست و برای عموم خواننده‎ها بی‎ارزش است.

4. پایین بودن سطح تقاضا و پایین بودن کیفیت تحصیلی؛ که می‎توان آن را به گونه‎‎یی دو جانبه بررسی کرد؛ زیرا در تحول و بلندبردن ظرفیت علمی، تنها نقش استادان موثر نیست. وقتی از طرف دانش‎جویان تقاضای یادگیری و زحمت کشیدن فراوان وجود نداشته ‎باشد، باید منتظر قهقرای علمی بود. تا کنون آنچه از بزرگان علمی برای ما رسیده این است که در راستای غنی‎کردن و اندوختن علم، باید شب بیداری‎ها و زحمات شبانه‎روزی کشید. به طور مثال، در زندگی‎نامه‎ی آگست‎کنت و ماکس‎وبر نوشته‎اند که هریک در طول شبانه‎روز، 12 تا 14 ساعت مطالعه می‎کردند . 3
همین‎طور در زندگی‎نامه‎ی ابن‎سینا نوشته‎اند که کتابی از ارسطو را بیش از 20 بار خواند و نفهمید، اما در نهایت به درک آن نایل آمد. اما شوربختانه بسیاری دانش‎جویان ما زحمت خواندن و یادگرفتن کم‎ترین مواد را هم به خود نمی‎دهند و حتا در بسیاری موارد شاهد آن بوده ام که فقط با دیکته‎ی دو صفحه، یک ساعت 90 دقیقه‎یی اختتام یافته است.

ب: عوامل بیرونی

1. استفاده‎ی ابزاری از دانشجویان توسط بعضی حلقات مشخص؛ طوری‎که رییس جمهور نیز در سخنرانی 15 روزه‎ی رادیویی خود، احزاب و اشخاص سیاسی را هشدار داد که از دانشگاه و دانش‎جویان، استفاده‎ی ابزاری ننمایند و دانشگاه را به میدان رقابت های سیاسی خود تبدیل نکنند. اما آنچه که مشخص است تبدیل شدن دانشگاه به میدان‎ رقابت های سیاسی و اجتماعی است و هرکس که اعتبار اجتماعی و سیاسی اش را از دست داد، بعضی دانش‎جویان منفعل و بدون اراده را تحریک کرده و به بازسازی اعتبار از دست رفته اش می پردازد.

2. توجه به گرایش های قومی و سمتی، به جای فراگیری علم؛ افغانستان در مجموع پرورش‎گاه اندیشه‎های فاشیستی و قوم‎گرایی است که نزدیک به دو قرن می‎شود روش حکومت داری آن بر مبنای ارجحیت یک قوم بر سایر اقوام است. این وضعیت در دانش‎گاه و دانش‎جویان تاثیر به سزایی داشته است. طوری‎که بزرگترین اتفاقات تاریخی و سیاسی کشور (به جای انکشافات و اختراعات علمی) از دانش‎گاه‎های افغانستان سرزده است. 4

پایان قسمت اول


1: Nationmaster، "تعلیم و تربیه"، 16/6/2013،http://www.nationmaster.com/facts/Education

2: ظفرشاه رویی، "باسوادان ناآشنا با کتاب"، 8am، یکشنبه 1 ثور 1392، http://8am.af/1392/02/01/literacy-familiar-books/
3: تیم‎ دیلینی، نظریه‎ها‎ی کلاسیک جامعه‎شناسی، ترجمه‎ی بهرنگ صدیقی و وحید طلوعی، (تهران: نشر نی، 1386)، صص41 و210.
4: اکرام اندیشمند، سالهای تجاوز و مقاومت، (کابل: 1388، نشر پیمان، چ اول)، ص72.

IP Plans: Best Cloud Web Hosting

Professional web services including fully managed VPS and dedicated servers for businesses and individuals.

Domain Registration - Search and register your domains with IP Plans
Fresh Cloud Shared Hosting with IP Plans
Fully Managed Cloud and SSD VPS with IP Plans
Fully managed Dedicated Servers with IP Plans






66 تن همین اکنون این صفحه کابل پرس را باز کرده اند

پذيرش > دیدگاه > افتخار دیگری برای افغانستان

آگهی در کابل پرس

loading...

Kabul Press is the most read news and discussion website from Afghanistan. Our sources provide breaking news stories and images focusing on human rights, freedom of speech and good government issues. We aspire to honest, factual coverage that promotes criticism and informed discourse from our readers, without censorship.