کابل پرس: خبری، تحلیلی و انتقادی



پذيرش > فرهنگی > روشنفکران قلابی

روشنفکران قلابی

نگرش کلی بر مفاهیم انتزاعی در حوزه ی روشنفکری

سه شنبه 29 ژوئيه 2008, بوسيله‌ى جاويد فرهاد

با آن که در مورد روشنفکر و حوزۀ کاربرد معنایی آن هر روز گپ می زنیم؛ اما یک مسأله واضح است که ما تا هنوز، توجیه دقیق و ژرف از ماهیت روشنفکر اصیل و مقوله ی روشنفکری نداریم. همه ای توجیهات ما از روشنفکر و روند روشنفکری، دچار ابهام است و همین ابهام در توجیه، گاهی باعث بروز چالش های متعدد، فرا راه درک درست ما می شود.

در زمان ما ارزش نهادینه ی روشنفکر، آمیخته با شماری از برداشتهای عوامانه ( یا بهتر است بگویم " عوام زده" ) شده است؛ به این معنا که هر آدمی اگر با قیافه ی آراسته و ظاهر پیراسته ، با شماری به اصطلاح برداشتهای غیر متعارف، چند دهن گپ افاده فرمود، به او می گویند: " آقای روشنفکر". در حالیکه مفهوم راستین از مقوله ی روشنفکر، فراتر از ظاهر آرایی و پیرایشهای صوری است.

درین نبشته کوشش نگارنده اینست که به منظور فراهم سازی زمینه یی به خاطر ورود به متن ( مفهوم واقعی روشنفکر ) و به خاطر آگاهی از اینکه هر آدمی با هر اسم و رسمی روشنفکر نیست، وجوه افتراق و مفاهیم انتزاعی در حوزه ی روشنفکری را که به غلط با مفهوم اصیل روشنفکر و روشنفکری آمیخته است، برشمارم تا در دریافت و بازیافت مان از مفاهیم روشنفکری و تفکیک روشنفکران قلابی " از روشنفکران واقعی، دچار اشتباه نشویم.

پرواضح است که مفاهیم انتزاعی در حوزه ی روشنفکری، زاده ی روش های تقلیدی روشنفکران قلابی است که ما درعرصه های مختلف روشنفکری، هر روز با این گونه آدمها سرو کار داریم و گاهی آنان را به جای روشنفکران اصیل، به اشتباه میگیریم.

روشنفکر قلابی کیست؟:

روشنفکر قلابی یا روشنفکران قلابی(1) بیشتر مشمول آدمهاییست که ژست و ادای روشنفکری در میآرند و بدون درک از ماهیت اصیل روشنفکری و بدون داشتن انگیزه ی روشنفکرانه، فکر می کنند که روشنفکر هستند.
اینگونه ادمها با شیوه ی غیرعملی و نابخردانه، اندیشه های وارداتی دیگران را نشخوار می کنند و در اکثر حالات، مرتکب اندیشه ورزی می شوند.

طی 23 سال تنش، ما آدم های بی شمار و به اصطلاح روشنفکران قلابی بی حد بیمار را در مسیر جریان های مختلف سیاسی تجربه کردیم. سیاستهای اعمال شده، تئوریهای وارداتی و ایدیولوژی های متعدد برخاسته از مکتب های گوناگون را ملاحظه نمودیم که هیچکدام ریشه ی جمعی در هویت فرهنگی جامعه ی مانداشت.

اکثر این سیاستها و تئوریهای تحمیلی و ناهنجار، از جانب عمله ها و فعله های بی خاصیت و روشنفکران قلابی که با مفاهیم شفاف روشنفکری آشنا نبودند، اعمال می شد و تا اکنون نیز این فاجعه در بسترهای مختلف سیاسی، زیر نام صدها " کراسی " ادامه دارد.

روشنفکران قلابی معمولاً آدمهایی اند که نقاب روشنفکری بر چهره دارند و برای مسخ هویت اصیل روشنفکری، به تعبیر عوام: " گاهی به میخ می زنند و گاهی به نال" که این دوگانگی و تنافر، باعث به وجود آمدن مفاهیم انتزاعی زیر، در حوزه ی روشنفکری می گردد:

-  هویت روشنفکر اصیل مسخ می گردد

-  تلقی های منفی از روشنفکر و مقوله ی روشنفکری شکل می گیرد.

-  عنصر خرد و ارزش عقلانیت روشنفکررا، زیر سوال می برد.

-  میزان اعتماد مردم نسبت به روشنفکر کاهش می یابد.

-  خلاء ژرف میان جامعه و روشنفکر به وجود می آید.

-  سوژه ها و ابژه های روشنفکری از لحاظ ارزشی، قوه و فعلیت خود را از دست می دهند.

-  برداشت های انتزاعی از مفهوم روشنفکری پدید می آید.

موارد برشمرده شده همه از مسایلی اند که به گونه ی واقعی، با مفهوم روشنفکری در تضادو تنافر کلی قرار دارند و به عنوان شماری از موضوعات انتزاعی، با ارزش اصیل روشنفکری جور نمی آید.

روشنفکر واقعی کدام است؟ :

روشنفکر واقعی انسان با درد ودرک است که بر مبنای خرد و عقلانیت فردی، قدرت درک، طرح، ابتکارو خلاقیت را داراست؛ و با شناخت دقیق از مقوله ی سنت، نه " سنت زده" است و نه یکسره " سنت پرست" و متحجر؛ بلکه عنصریست که با آگاهی از سنت، " سنت شکنی" را در یک بستر زمانی معین آغاز می کند. منظور از بستر زمانی معین، جستجوی راهکارهای زمینه یی در یک فرایند زمانی مشخص است؛ و به تعبیر " جان لایت": انتخاب شیوه های عملی در بافت جامعه شناسانه ی زمان است " (2). با استناد بر مواردی که در بالا برشمرده شد، یک مسئله به وضاحت مطرح می گردد که هر گونه باور و پنداشت غیر واقعی از مقوله ی روشنفکر و روند روشنفکری، به معنای همان مفاهیم مجرد و انتزاعی است که به گونه ی غلط و به صورت غیر عقلانی ، از جانب روشنفکران قلابی ( مانند یک پینه ی ناجور ) بر دامن مفهوم راستین روشنفکری وصله زده شده است که با ید با بحثها و تأملات فراوان در این زمینه، روزنه ای بگشاییم به سوی یک گفتمان سراسری و نقد همه جانبه در حوزه ی برداشتهای مان از ماهیت روشنفکری و وجوه انتزاعی آن با مفاهیم انتزاعی در عرصه ی روشنفکری.

پانوشت:

1- با به کارگیری تعبیر" روشنفکران قلابی" یا " روشنفکر قلابی" چندان موافق نیستم؛ زیرا روشنفکر روشنفکر است آن که با فکر باز و روشن می اندیشد، دیگر قلابی و دروغین نیست ؛ یعنی قلابی نمی اندیشد چون از دید ارزش شناسنانه ماهیت روشنفکر، مساوی به خرد و عقلانیت فردی وی است و برعکس همین خرد و عقلانیت جمع سایر ویژگیها، ماهیت فردی روشنفکر است؛ اما برای آن که اصطلاحاً بخواهیم توجیهی به منظور تفکیک و سره و ناسره بودن از مفهوم روشنفکر و غیر روشنفکر داشته باشیم، به گونه ی مجازی تعبیر روشنفکران قلابی را به کار بردم.

2- جان لایت، راهبردهای عملی جامعه شناسی ، ترجمه: مهدی جهانی، نشره نقره، ایران 1381 صفحه ی 275.

IP Plans: Best Cloud Web Hosting

Professional web services including fully managed VPS and dedicated servers for businesses and individuals.

Domain Registration - Search and register your domains with IP Plans
Fresh Cloud Shared Hosting with IP Plans
Fully Managed Cloud and SSD VPS with IP Plans
Fully managed Dedicated Servers with IP Plans



آنلاين بنگريد : کابل پرس




43 تن همین اکنون این صفحه کابل پرس را باز کرده اند

پذيرش > فرهنگی > روشنفکران قلابی

آگهی در کابل پرس

loading...

پيام‌ها

  • آقاي جاويد فرهاد ! سلام وبعد از سلام:

    در نظر بنده اصلا خود كلمة (روشن + فكر )از تهداب و ريشه چون صاحبش ( روشنفكر قلابي ) تركيبست نا درست چون كلمة روشن ( دري ) و كلمة ( فكر ) عربيست و از نگاه ادبي تركيب كلمة عربي با دري غير مجاز .اين تركيب و بسيار تركيب ها و كلمات ديگر جون ( خوانش ) ( اساتيد )( ميوه جات )( سبزيجات ).... و همين روشنفكر كه شما راجع به آن نوشته ايد غلط و نادرست است آيا بهتر نيست كه در عوض تركيب نادرست روشنفكر ( روشن نگر )را استفاده كنيد چون هم در معني جامع و هم در تركيب دري مطلق است .اين را از آنجهت نوشتم كه از قلم شما راجع به ادبيات و شعر هم چيز هايي خوانده و ديده ام . موفق باشي ( قديمي )

Kabul Press is the most read news and discussion website from Afghanistan. Our sources provide breaking news stories and images focusing on human rights, freedom of speech and good government issues. We aspire to honest, factual coverage that promotes criticism and informed discourse from our readers, without censorship.