کابل پرس: خبری، تحلیلی و انتقادی



پذيرش > حقوق بشر > تجربه ی گروه ها و کمیسیون های حقیقت یاب

تجربه ی گروه ها و کمیسیون های حقیقت یاب

آرژانتين، شيلی، آفريقای جنوبی و رواندا

چهار شنبه 6 اوت 2008, بوسيله‌ى کامران میرهزار

کابل پرس: پس از چند سال تاخير، در ماه جون سال 2005، بخش حقوق بشر سازمان ملل در افغانستان، کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان و دولت افغانستان برنامه ای را تدوين کردند که نام آن را " صلح، مصالحه و عدالت در افغانستان" نهادند.

علی رغم نواقص جدی اين برنامه مانند شامل نشدن دوران کوچ اجباری، نسل کشی و چپاول دوره ی نادر و ظاهر پادشاهان ديکتاتور افغانستان که هنوز سایه ی جنايات آن زمان بر زندگی قربانيان تاثير دارد، باز هم پس از تاخير يکساله، حامد کرزی، رييس جمهور نام نهاد افغانستان، در دهم ماه دسمبر سال 2006 برنامه ی عمل دولت برای عدالت انتقالی را رسما اعلام کرد. زمانی که کرزی برنامه ی عمل را در تالار راديو و تلويزيون ملی اعلام می کرد، تمام خيابان های اطراف برای عبور و مرور مردم مسدود و حکومت نظامی برقرار بود.

درست چند ماه بعد در تاريخ 3 جنوری سال 2007، پارلمان افغانستان طرحی را آماده و به تصويب رساند که عملا مانع از حقيقت يابی و پيگيری رسمی جنايات بوقوع پيوسته در افغانستان شد. حامد کرزی نيز در يک عقب نشینی آشکار، بار دیگر ثابت کرد که هيچ تمایلی به اجرای عدالت در افغانستان ندارد و بيشتر رفيق و همکار و هم کاسه ی ناقضان حقوق بشر، دزدان دارایی های همگانی و قاچاقچیان مواد مخدر می باشد. / سردبیر

و اما در کشورهای دیگر چه گذشته است:

تجربه ی گروه ها و کمیسیون های حقیقت یاب

آرژانتين، شيلی، آفريقای جنوبی و رواندا

آرژانتین:

-  24 مارچ 1976- کودتا علیه حکومت ایزابل پرون و به قدرت رسیدن جنرال ویدی

-  ناپدید شدن بیش از 30 هزار تن تا سال 1983

-  به قدرت رسیدن رائول آلفونسن در سال 1983

-  دستور برای ایجاد کمیسیون ملی ناپدید شدگان

-  کمیسیون ملی: ناپدید شدگان ده عضو و حدود 90 کارشناس

-  رییس کمیسيون: ارنستو ساباتو، نويسنده محبوب آرژانتينی

-  عدم حضور نمایندگان سنا در کمیسیون

-  جستجو و جمع آوری اطلاعات شاهدان

-  بازدید و تحقیق از زندان ها، مراکز شکنجه و بازجویی ها ، گورستان ها

-  گرفتن حمایت مادران ناپدید شدگان

-  پس از 9 ماه کار و ارایه گزارش « دیگر نه هرگز» به رییس جمهور

-  معرفی 340 مرکز دستگیری و شکنجه در گزارش

-  انتشار گزارش بصورت کتاب

-  انتشار نام 8960 ناپدید شده به همراه محل شکنجه و بازداشت

-  انتشار نام 1351 عامل جنایت شامل نظامیان، قاضیان، وکلا، پزشکان، کشیشان

-  درخواست برای پیگیری قضایا

-  درخواست کمک برای جبران قربانیان

-  انتشار اسناد و مدارک در رسانه ها

-  فاش شد: اعلام وضعیت اضطراری نه برای تأمین امنیت بلکه برای بازداشت مخالفین و ناپدید کردن آن ها بود

-  پس از شکنجه و بازجویی، نظامیان، مخالفان را به دریا می انداختند

پیشنهادات کمیسیون:

1. لغو قوانین و دستوراتی که حقوق بشر نقض می شود
- 
1. تدوین قوانین به نحوی که ناپدید کردن انسان جزو جرایم علیه بشریت باشد
- 
1. تدریس دوره سیاه در مکاتب برای ایجاد حافظه تاریخی
- 
1. قرار دادن تدریس حقوق بشر در تمام مراکز آموزشی از جمله پولیس و اردو
- 

-  آگوست سال 2003: لغو قانون مصونیت نیروهای نظامی و امنیتی که پیش از آن در سال 1985 آلفونسین قانون را به حالت تعلیق در آورده بود، اما رییس جمهور صلاحیت لغو آن را نداشت. کنگره و سنا دارای صلاحیت بودند.

-  1985 جنرال ویدلا و جنرال ماسرا به حبس ابد محکوم شدند. سه تن دیگر حبس های بلند مدت.

-  9 هزار مورد ناپدید شده و جنایت توسط دادگاه ثبت شد و 800 نفر شاهد در دادگاه حاضر شدند = 18 ماه پس از برکناری نظامیان از قدرت

-  سال 1987 فشار بر دولت و تصویب قانون اطاعت از قانون و خارج بودن آن از مقوله جرم
-  1990 کارلوس منم جانشین رییس جمهور آلفونسین شد

-  استفاده از حق عفو و آزادی نظامیان با شعار آشتی در کشور جز جرم ربودن نوزادان

-  اعترافات مردمی

-  1995: 12 سال پس از برکناری نظامیان، فاش شدن ریختن مخالفان در دریا: این اسرار را یک افسر پیشین دریایی بنام فرانسیسکو ( آدلفو) سسلینکو فاش کرد

-  این افسر در اسپانیا بازداشت شد و در سال مارچ 2005 محاکمه وی آغاز گردید

-  4400 تن در پرواز های مرگ به دریا ریخته شدند

-  مارچ ،2001 ، لغو قانون اطاعت توسط یک قاضی بدلیل مخالفت با قانون اساسی

-  آمریکا از کودتای 1976 توسط نظامیان حمايت کرده بود

-  فاش شدن اینکه تا سال 1994 در اردو آموزش شکنجه داده می شد

-  آگست 2003 ، قانون اطاعت توسط سنا و کنگره لغو شد

-  جون 2002 ، یک دادگاه اسپانیایی حکم بازداشت 45 تن از نظامیان آرژانتین را صادر کرد

-  لغو عدم تحویل مجرمین به کشور های دیگر در تابستان همان سال توسط رییس جمهور

-  نوامبر 2003 صدور حکم بازداشت جنرال ویدی و دو مقام سابق نظامی به جرم ربودن و قتل دو آلمانی مقیم آرژانتین، توسط دادگاه نورنبرگ آلمان

-  قاضی بالتاز ارگاریون که حکم بازداشت پینوشه را در سال 1998 صادر کرد. همچنان به دوسیه های نظامیان آرژانتین توجه داشت

-  مادران ناپديد شدگان شروع به مبارزه می کنند. میدان مایو محل راه پيمايی آنان ( میدان مایو: بوینوس آیرس)

-  نخستین گروه علنی مادران ناپدیدشدگان آوریل 1977 یکسال پس از کودتای نظامی 14 مادر بودند و اواخر سال 77- 150 تن

-  برخورد حکومت با آنان و قتل سه زن

-  1978 ، رقابت های جهانی فوتبال در آرژانتین و اعتراض مادران در کنار بازی ها و بازتاب گستره و جهانی آن

-  1980 ، جایزه صلح نوبل برای آدلفو پرز فعال حقوق بشر

-  1981 ، مادران: راهپیمایی مقاومت

-  1081 ،رقابت آرژانتین و انگلیس بر سر جزیره مالویناس

-  راهپیمایی گسترده با حمل نام 30 هزار ناپدید شده در شب واگذاری قدرت به رائول آلفونسین

-  تشکیل شبکه مادران ناپدید شده در آرژانتین، شیلی، اروگوئه، ترکیه و چین

شیلی:

- سپتمبر 1973-کودتای نظامی علیه سالوادور آلنده توسط آگوستو پینوشه

-  کشته شدن بیش از سه هزار تن به شمول یک هزار ناپدید شده

-  1973 تا 1976 - سرکوب، کشتار و ارعاب توسط دستگاه PINA (سازمان مخفی پینوشه)

-  1976 تا 1989 - قانونی کردن سرکوب و دیکتاتوری

-  1980- تصویب قانونی که پینوشه 8 سال دیگر رییس جمهور باشد و پس از مرگ وی اعطای سناتوری مادام العمر

-  1983 - اعترافات عمومی- بحران اقتصادی

-  1988 - پایان دوره پینوشه وانتخاب پاتیسیو آیلوین به عنوان رييس جمهور. هزاران نفر در استادیوم ملی سانتیاگو- جایی که ویکتور خارا شاعر، نوازنده و خواننده مردمی کشته شد، جمع شدند

شکیل کمیسیون ملی برای حقیقت و آشتی

-  کمیسیون 8 عضو: 4 مخالف پینوشه و 4 تن همکاران وی

-  ارایه تصویر مشروح از حوادث نقض حقوق بشر در سال های 1973 تا 1990 و جمع آوری اطلاعات از ناپدید شدگان

-  محدود شدن تنها به قربانیانی که کشته شدند

-  نادیده گرفتن باقی موارد نقض حقوق بشر

-  1991 فبروری- انتشار گزارش نهایی در 1800 صفحه

-  4 هزار شکایت- 3 هزار مورد تحت بررسی قرار گرفت

-  2279 مورد بررسی جزیی شد و بقیه مسکوت ماند

گزارش

-  برشمردن موارد نقض حقوق بشر در سال های 1973 تا 1990

-  توصیه هایی برای جبران خسارت- بازسازی سیستم سیاسی با رعایت حقوق بشر

-  تهیه فهرست کشته شدگان و ناپدید شدگان با مشخصات و زندگینامه

-  واکنش منفی پینوشه به گزارش و انکار آن

-  سال 1978 قانون عفو را نظامیان به تصویب رساندند که مصونیت قضایی داشتند

-  1992 تشکیل کمیته غرامت و آشتی

-  تا سال 1995، 3200 شکایت به این کمیته رسید

دستاورد ها و نتايج

-  1998- پینوشه از فرماندهی اردو کناره گیری کرد

-  1996 -یک دادگاه اسپانیایی درخواست بازداشت پینوشه را کرد

-  1998 -پینوشه خود را سناتور مادام العمر معرفی کرد - اعتراضات عمومی به این اقدام

-  کمیسیون حقیقت و آشتی تنها دوسیه کشته شدگان و ناپدید شدگان را تعقیب می کرد

-  سال 2003 - رییس جمهور دستور ایجاد کمیسیون زندانیان سیاسی و قربانیان شکنجه را ترتیب داد

-  انتشار گزارش این کمیسیون در سال 2004

-  14 نوع شکنجه- بیش از هزار شکنجه گاه و بازدادشتگاه

-  94 درصد بازداشت شدگان زندانی و شکنجه شدند

-  28 هزار نفر قربانی جنایات 17 ساله پینوشه شناخته شدند

-  طبق قانون 50 سال بعد باید انتشار علنی یابد

آفریقای جنوبی:

- استعمار، سرکوب و تبعیض علیه سیاه پوستان از طرف اقلیت سفید پوست که از قرن 18 به آفریقای جنوبی مهاجر شده بودند

-  1948- نهادینه شدن تبعیض نژادی یا آپارتاید

-  ممنوع شدن سیاهپوستان از داشتن شغل رسمی، ازدواج رسمی و سایر حقوق طبیعی انسان ها

-  تا سال 1993 که قوانین تبعیض نژادی رسماً لغو شد، بیش از ده هزار تن کشته و ناپدید شدند

-  کنگره ملی آفریقا به رهبری نلسون ماندلا وارد مبارزات شد

-  1991- توافق بر سر تدوین قانون اساسی بدون تبعیض نژادی

-  انتخابات آزاد در سال 1994 برگزار شد

-  نلسون ماندلا رهبر مبارزه با آپارتاید، رئیس جمهور شد ( وی 30 سال در زندان بود و در سال 1994 جایزه صلح نوبل را گرفت)

-  1993 دستور حقیقت یابی در باره ی عملکرد کنگره ملی آفریقا به دستور ماندلا- این اقدام تحسین جهانیان را برانگیخت

-  در سال 1995 کمیسیون حقیقت و آشتی تشکیل شد

-  بررسی موارد نقض حقوق بشر از مارچ 1960 تا دسامبر 1993

-  بررسی درهم تنیدگی آپارتاید و نقض حقوق بشر در تمام بخش های زندگی

-  کار کمیسیون ابتدا 18 ماه بود که به دو سال افزایش یافت

-  18 میلیون دالر بودجه کمیسیون حقیقت و آشتی

-  300 کارمند

-  از نظر نژادی ترکیب کمیسیون 10 عضو غیر سفیدپوست ( سیاه، دو رگه و هندی و 6 نفر سفیدپوست) بود

-  کمیسیون از نظر سیاسی گرایش های مختلف را در بر می گرفت

-  از نظر مذهبی: عده ای مسیحی، یک مسلمان، یک هندو، چند نفر که الزام عملی به وظایف شرعی نداشتند و دو نفر بی خدا بودند

کمیته های زیر مجموعه کمیسیون:
1. کمیته خشونت های نقض حقوق بشر: جمع آوری اظهارات شاهدان، قربانیان و وابستگان آن ها و ثبت و تحقیق در باره جنایت ها و موارد شدید نقض حقوق بشر.

2. کمیته بخشودگی: جمع آوری درخواست های عفو، رسیدگی به آن ها و تصمیم گیری

3. کمیته ترمیم: پرداخت غرامت به قربانیان، ارایه طرح ها و پیشنهادات برای جلوگیری از تکرار

-  21 هزار نفر در حضور کمیسیون از درد ها و رنج هایی که کشیده بودند، سخن گفتند

-  کمیسیون امکان بازتاب گسترده درد ها و موارد نقض حقوق بشر را ز طریق رسانه ها بدست آورد

-  رسانه های دیداری و شنیداری اظهارات قربانیان و شاهدان را بصورت زنده نشر می کرد

-  7 هزار نفر از کمیسیون درخواست بخشش کردند

-  مرتکبین نقض حقوق بشر با اعتراف و اقدام به جرم، می توانستند درخواست عفو کنند

-  عفو ناقضین در صورتی که تنها با انگیزه های سیاسی جرم به وقوع پیوسته بود، پذیرفته می شد

-  در خواست عفو قاتلین استوبیلو، رهبر محبوب حزب کمونیست و مخالف سرسخت آپارتاید رد شد

-  هیچ وسیله ای برای جبران مرگ وجود ندارد- کمیسیون از کار برد کلمه ی خون بها جلوگیری کرد

-  20 هزار نفر مستحق جبران خسارت شناخته شدند اما بودجه لازم در اختیار کمیسیون نبود.

گزارش دهی:

-  اعضای کمیسیون به تمام نقاط کشور رفته و اظهارات شاهدان و قربانیان را جمع آوری کردند

-  در اکتبر 1998 گزارش در 5 جلد منتشر شد

-  در گزارش به 47 هزار حادثه نقض حقوق بشر اشاره شده است

-  کار کمیته بخشودگی کمیسیون تاسال 2000 ادامه پیدا کرد

-  حد اقل 3.5 میلیون نفر در زندگی روزمره قربانی سرکوب شده بودند

-  3هزار تن توسط نیروهای امنیتی کشته شده بودند

-  5هزار نفر شکنجه شده بودند

-  85هزار نفر بدون محاکمه و رأی دادگاه، بازداشت شده بودند

-  در میان زندانیان نوجوانان و جوانان زیادی دیده می شد

محاکمات:

-  محاکمات در آفریقای جنوبی با چالش های جدی روبرو شد

-  مراجع قضایی نمی توانستند افرادی را که بخشیده شده بودند به محاکمه بکشانند و این امر اعتراضات برخی از قربانیان را برانگیخت

-  دادگاه افرادی را که از حضور در کمیسیون سرباز زده بودند، محاکمه کرد

-  ماگنوس مالان وزیر دفاع رژیم آپارتاید به جرم سازماندهی جوخه های مرگ به محکمه فرا خوانده شد

-  رییس جمهور رژیم آپارتاید ( بوتا) تنها به 2هزار دالر جریمه و یک سال حبس تعلیقی محکوم شد که هرگز به اجرا در نیامد

رواندا

-  1916 برهم خوردن تعادل سیاسی و اجتماعی با ورود استعمار بلجیم

-  دامن زدن به اختلافات قومی توسط بلجیم

-  1962 استقلال رواندا از بلجیم و برقراری سیستم انتخابی

-  به قدرت رسیدن اکثریت قومی هوتو در رواندا

-  تا سال 1990 ، نیم میلیون اقلیت توتستی ناچار به ترک رواندا شدند

-  1993 توافق صلح میان رییس جمهور هابیاری مانا و شورشیان توتسی

-  1994 کشته شدن رییس جمهور و به قدرت رسیدن نظامیان هوتو

-  1994 اوج درگیری های قومی میان هوتو( اکثریت) و توتسی ( اقلیت)

-  1994 ، در 100 روز بیش از 800 هزار نفر توتسی کشته شدند

-  دولت فرانسه از سال 1990 تا 1993 به دولت رواندا علیه شورشیان توتسی کمک مالی و نظامی می کرد

-  فرانسه و بلجیم به فرونشاندن درگیری های قومی کمکی نکرده بلکه اتباع خود را از رواندا خارج کردند

-  کلیسا درباره ی درگیری میان قوم هوتو و توتسی خاموشی اختیار کرد. در حالی که هردو گروه مسیحی بودند

-  جون 1994 ، پیشروی نیروهای جبهه ی میهن پرستان رواندا و سرنگونی حکومت هوتو

-  از سال 1994 به بعد تلاش ها برای وحدت ملی آغاز شد. با این حال شرایط تا کنون به حالت عادی باز نگشته است

-  آگوست 2004 کشته شدن 163 نفر توتسی در یک شب در اردوگاهی در مرز بروندی و کنگو

-  1996 محاکمه جنایتکاران در سه نوع دادگاه آغاز شد

-  دادگاه بین المللی آروشا شورای امنیت

-  دادگاه ملی رواندا

-  دادگاه محلی موسوم به کاچاچا

-  دادگاه بین المللی آروشا برای نخستین بار به دنبال قطعنامه شورای امنیت در نوامبر سال 1994 در شهر آروشای کشور تانزانیا راه اندازی شد

-  دادگاه اعلام کرده است که تا سال 2008 نمی تواند به تمام جرایم شامل جنایت علیه بشریت رسیدگی کند

-  دادگاه ملی همزمان با دادگاه آروشا آغاز بکار کرد

-  این دادگاه زمانی آغاز به کار کرد که 50 قاضی در کشور یافت نمی شد

-  تا سال 2001، 6500 تن به محکمه فرا خوانده شدند

-  در سال 1998، 22 تن به حکم دادگاه اعدام شدند

-  قریب به نیم میلیون تن شریک در قتل شناخته شدند

-  دادگاه محلی گاچاچا برای پیشبرد روند آشتی ملی تشکیل شد و از مارچ 2005 آغاز به کار کرد

-  این دادگاه به اتهاماتی پایین تر از قتل رسیدگی کرد.

-  در ماه دسمبر 2008 تئونسته باگاسورا يکی از نظامیان ارشد که در نسل کشی دست داشت، به حبس ابد محکوم شد.

-  ایدلفونسه نیزییمانا يکی از متهمان اصلی جنایات در رواندا در ماه اکتبر 2009 بازداشت شد.


منبع: عليه فراموشی، برسی کميسيون های حقيقت و دادخواهی، منيژه برادران، انتشارات باران، 1384

International Center for Transitional Justice

www.ictj.org/

Transitional Justice

www.columbia.edu/cu/polisci/pdf-files/8654.pdf

Transitional Justice Data Base Project

www.polisci.wisc.edu/tjdb/bib.htm

IP Plans: Best Cloud Web Hosting

Professional web services including fully managed VPS and dedicated servers for businesses and individuals.

Domain Registration - Search and register your domains with IP Plans
Fresh Cloud Shared Hosting with IP Plans
Fully Managed Cloud and SSD VPS with IP Plans
Fully managed Dedicated Servers with IP Plans



Hazara Poet, Journalist and Webmaster
سردبیر و ناشر کابل پرس
Kabul Press chief editor and publisher
Official Facebook page: https://www.facebook.com/KamranPoetry
Official Twitter Page: https://www.twitter.com/kamranmirhazar

آنلاين بنگريد : Kamran Mir Hazar, Work and Poetry




50 تن همین اکنون این صفحه کابل پرس را باز کرده اند

پذيرش > حقوق بشر > تجربه ی گروه ها و کمیسیون های حقیقت یاب

آگهی در کابل پرس

loading...

Kabul Press is the most read news and discussion website from Afghanistan. Our sources provide breaking news stories and images focusing on human rights, freedom of speech and good government issues. We aspire to honest, factual coverage that promotes criticism and informed discourse from our readers, without censorship.